Happy Scribe Logo

Transcript

Proofread by 0 readers
Proofread
[00:00:00]

Hoi, ik ben Limburger en ik schrijf over cultuur en clichés. Voor De Correspondent. Het verhaal dat ik zometeen ga voorlezen gaat over een fenomeen dat alomtegenwoordig is en waar de meesten van ons toch heel erg slecht in zijn, namelijk wachten. Het wachten begon in februari. Eerst wacht ik tot het virus de rivieren zou oversteken. Daarna wachtte ik op een octaan. Ik wachtte tot het aantal opnames daalde en toen tot de scholen weer open gingen. Ik wachtte op versoepelingen van oude maatregelen en op de invoering van nieuwe.

[00:00:33]

Nu wacht ik op een tweede golf, als die niet al is begonnen. Ik wacht op een vaccin of een medicijn op een volksopstand of hervonden solidariteit. En boven al dat wachten als een gigantische zon, weer een Betar die over de tijd heen is gespannen, hangt het grote wachten. Het grote wachten op het einde van de pandemie. Niet dat het leven helemaal stilstaat. Integendeel, van Black Lives Matter tot Beiroet, van zorgwekkende droogte tot recordbrekende hitte deel strijdt de wereld door, zoals altijd in het groot en in het klein.

[00:01:07]

We verhuisden. De zomervakantie kwam en ging. Mijn dochter heeft eindelijk een tante rijdt. Er waren geboortes en begrafenissen, meer geboortes dan begrafenissen. Gelukkig nu nog wel. Er gebeurt genoeg, maar veel ervan voelt voorwaardelijk, onvolledig en ja, ik ken mijn privileges. Het Nederlandse wachten valt relatief mee. We konden en kunnen ons al die tijd vrij bewegen. En ja, ik had tenminste tijd om te wachten. Hoefde me niet het vuur uit de sloffen te lopen in een ziekenhuis.

[00:01:38]

En niemand die ik liefheb werd ernstig ziek. Nog niet. Maar zelfs dan is het beperkend. Dit grote wachten op een doorbraak, een herstel in elk geval tot er weer door kunnen, echt door. Het maakt me onrustig en lusteloos, lamlendig en kort aangebonden. Ik draag mijn mondkapje en houd afstand. Ik ben braaf maar boos. Niet op specifieke maatregelen of personen, maar op het wachten zelf. Mijn boosheid zal er mee te maken hebben dat wachten zeker een opgelegd wachten zonder duidelijk eindpunt zal een machteloze toestand is.

[00:02:12]

Wanneer is het coronavirus voorbij? Vraagt mijn zoon van achterop de fiets. Hij heeft het geloof ik wel gehad met de geel vloer strips en de rood witte linten die alles lelijker maken. Geen roepen kwaad terwijl ik tegen de wind in trap. Dit keer ben ik net zo onwetend als hij, even hulpeloos als een kleuter. Het zal er ook mee te maken hebben dat wachten ons confronteert met het verglijden van de tijd, zoals Jason Farman, hoogleraar americanus die aan de Universiteit van Maryland schrijft in zijn boek The Late Respons.

[00:02:43]

Die Ardea Floating Farm, die een Chantry Instant World. Wie wacht, is zich van de tijd bewust en daarmee dus ook in essentie van de vergankelijkheid van het bestaan. Vandaar dat we ons door wachten bekocht kunnen voelen, ook wanneer het niet wordt veroorzaakt door zoiets groots als een pandemie. Immers, de tijd die ik al wachtende voor wegtikken had ik ook kunnen gebruiken om iets anders te doen. Zeker nu onze leefwereld in het teken staat van instant communicatie, schrijft Farman van frictie Los Zeit van vandaag besteld is vandaag nog in huis wordt wachten gezien als een ouderwetse activiteit die moet worden uitgeroeid.

[00:03:21]

Maar daarop kan je wachten tot je een ons weegt in de Lederer Spanje beschrijft Farman hoe wij ondanks de enorme vooruitgang in communicatie snelheid door de eeuwen heen nog steeds niet in zijn geslaagd om het wachten op de ander of op antwoord op te heffen. We hoeven nu nog maar een paar seconden te wachten tot iemand reageert op ons berichtje in plaats van weken op een brief. Maar die paar seconden kunnen net zo knellend zijn. Juist omdat we onmiddellijk een reactie verlangen.

[00:03:48]

Farman laat zien dat wachten universeel en onuitroeibaar is, maar ook dat het een uiting kan zijn van ongelijkheid. Ga maar na. De patiënt wacht op de arts. De sollicitant wacht op de werkgever en de pers wacht op de premier. Nooit is het eens een keertje andersom. Wie rijk is, mag de rij overslaan of kan anderen betalen om in zijn plaats te wachten. Wie arm is, staat juist eindeloos in de rij voor overheids loketten bij de voedselbank of telefonisch aan de telefoon met de Belastingdienst.

[00:04:20]

Iemand laten wachten is zelfs de ultieme straf in de gevangenis voor het wachten. De voornaamste bezigheid wachten maakt machteloos. En wie machteloos is, die wacht. Er is ook een kleinere, minder politieke vorm van wachten. Dat wachten is alomtegenwoordig en duurt lang genoeg om te worden opgemerkt. Maar kort genoeg om het te kunnen verdragen. Ik onderga het de hele dag door op koffie, op het stoplicht, op inspiratie, op antwoord. Ik wacht op de metro en de post, op de brug en op cardo.

[00:04:49]

Ik wacht op het begin en als iets helemaal is begonnen, dan wacht ik op het einde. Waar ik ook vaak op wacht, zijn mijn kinderen. Ik wacht tot ze klaar zijn met tandenpoetsen, met schoenen aantrekken, met nog snel even een speelgoedje pakken. Overdag wacht ik op het einde van hun ochtendhumeur, hun huilbuien en hun geruzie en s avonds wacht ik tot ze in slaap zijn gevallen. Pas wanneer ze slapen, heb ik het idee dat mijn tijd is aangebroken.

[00:05:15]

Mijn kinderen wachten ook op mij. Ze wachten tot ik klaar ben met het kammen van hun haren, het poetsen van hun bril met het smeren van zonnebrand op hun zomer huid. Ze wachten tot ik terug ben van mijn hardloop rondje tot ik klaar ben met douchen. Tot ik tijd heb om ze voor te lezen. Ze wachten op aandacht. Onverdeelde, oprechte aandacht. Op sommige dagen komen onze ritmes redelijk overeen, op andere dagen zoek ik voortdurend naar variaties op even wachten.

[00:05:40]

Wacht even. Nu niet zo meteen. Heel eventjes nog een moment wacht na even. Wacht nou jongens, ik zou het toch wachten. De afgelopen maanden bestonden hoofdzakelijk uit die andere soort dagen, mede door de school, sluiting en het thuiswerker, op de voet gevolgd door de zomervakantie. Ik kan niet wachten totdat weer voorbij is. Al wordt het er natuurlijk bij, het gezin is nu eenmaal zelden een harmonieus gebeuren. En daarbij is het de taak van ouders om hun kinderen geduld bij te brengen om ze te leren.

[00:06:12]

Wachtte kalm en zonder klagen om ze te leren omgaan met de verveling, de machteloosheid en de afhankelijkheid die daarbij horen. Het leven wordt een stuk gemakkelijker wanneer je wachtte geduldig kan ondergaan wanneer je niet gefrustreerd raakt, zodra het licht op rood springt of pissig wordt wanneer iemand je berichtje wel heeft gelezen. Twee blauwe vinkjes, maar er niet onmiddellijk op reageert. Bovendien is geduld een voorwaarde voor het ontwikkelen van dat andere vermogen. Het vermogen om jezelf te laten wachten om gedisciplineerd te zijn, je te beheersen om de lange termijn te verkiezen boven de korte.

[00:06:51]

Zodat je een instrument kan leren bespelen bijvoorbeeld en radslag onder de knie kan krijgen, zodat je later goed kan sparen en studeren en zodat je, wanneer de gelegenheid zich eenmaal aandient, het object van je begeerte geduldig stap voor stap weet te verleiden, zodat je iemand subtiel en rustig voor je kan innemen. Die intuïtie dat het leven makkelijker is wanneer je kan wachten, verklaart de aantrekkingskracht van de Marshmallow test die de aan de universiteit van Stanford verbonden psycholoog Walter Michell begin jaren zestig uitvoerde.

[00:07:24]

Bij dat experiment kregen kleine kinderen de keuze of nu één marshmallow eten of een aantal minuten wachten en er daarna twee op eten. Michel wilde vooral weten vanaf welke leeftijd kinderen in staat waren om een beloning uit te stellen om te wachten. Maar wat de Marshmallow test beroemd maakte, was dat Michel de proefpersonen jaren later opnieuw opzocht. Toen ontdekte hij dat diegenen die als kind beter waren geweest en wachten het als volwassene verder schopten. Ze hadden althans een betere baan, een lager BMI en een hoger salaris.

[00:07:57]

Ze scoorden kortom hoog op het soort markers dat binnen de sociale wetenschappen voor succes doorgaat. De boodschap die hieruit werd gedestilleerd Wil je dat kinderen het ver schoppen in het leven? Leer ze dan wachten, want wachten is een voorwaarde voor succes. Lang verhaal, kort. Geduld is een schone zaak. Maar zoals wel vaker het geval is bij dit soort breed gedeelde overtuigingen. Het omgekeerde is ook waar. Een herhaald studiejaar 2018 onder een meer diverse en grotere groep dan Michels initiële groepje kinderen, laat zien dat het verband tussen je vermogen als kleuter om te wachten en je prestaties als tiener een stuk kleiner is dan gedacht.

[00:08:37]

Bovendien suggereert deze studie dat kunnen wachten vooral samenhangt met de sociaal economische omstandigheden. Wie in een minder rijke omgeving opgroeit, scoort ook minder hoog op de marshmallow test en heeft minder goede vooruitzichten wat schoolprestaties betreft dan wie opgroeit in rijkdom en met hoogopgeleide ouders. Oftewel geduld. Het vermogen te wachten moet je ook gegund zijn wanneer je in armoede en onzekerheid leeft. Heb je niet de luxe om de lange termijn te verkiezen boven de korte termijn, dan geef je extra geld direct uit.

[00:09:09]

Niet alleen omdat het nodig is, maar ook omdat je maar nooit weet hoe het er morgen of overmorgen voor zal staan. Succes is net zo goed een voorwaarde voor wachten als Anderson kunnen wachten is een privilege. Kunnen wachten is een privilege omdat je wat je moet kunnen veroorloven, maar ook omdat het wat oplevert. Niet altijd, maar soms. Vaak maakt wachten de dingen mooier. Twee economen van de Universiteit van Chicago onderzochten tien jaar geleden het effect dat wachten op een product heeft op je beleving van dat product.

[00:09:42]

Wat bleek? Deelnemers die in een rij op een Schmoelling moesten wachten, vonden diezelfde smoothie lekkerder dan deelnemers die niet in de rij hadden hoeven staan. Niet voor niets introduceert Apple nieuwe producten ruim voor de lanceringsdatum. Tijdens het wachten wordt het verlangen van klanten alleen maar groter, zodat de aanschaf aanvoelt als een ontlading. En wat ontlading betreft het uitstellen van seks en mij wachten tot minstens de derde deed of gewoon helemaal tot het huwelijk schijnt een soortgelijk effect te hebben.

[00:10:13]

IVVVA Wait voor jou langer, maar Infection Get Stranger zingt tijd tour in een nummer over langeafstandsrelatie dat ik grijs draaide in de dagen dat ik bezig was met een proefschrift over uitstel van beloning gesproken en er een langeafstandsrelatie op nahield. Ben ik verliefd? Vraagt de filosoof Roland Barthes in uit de taal van een verliefde. Ja, antwoordt hij, want ik ben aan het wachten. Jason Farman eindigt zijn boek met een pleidooi voor wat hij Tactics of Waiting noemt. Manieren om te wachten die niet gekenmerkt worden door ongeduld, frustratie, wrok of onzekerheid.

[00:10:46]

Het helpt, schrijft Farman, om tijd niet te zien als iets dat van jou is. Niet als iets wat jij kwijt kan raken, maar als iets van ons allemaal iets collectief is. De dame die in de rij bij de kassa tergend langzaam haar kortingsbonnen en muntgeld uitdeelt, is dan niet iemand die jou laat wachten, maar iemand die net als jij onderdeel is van een maatschappij. Een maatschappij waarin sommige mensen meer tijd kwijt zijn aan nadenken over geld en op de kleintjes letten dan anderen waar je in de file staat omdat het wegdek wordt verbeterd, zodat jij en alle andere automobilisten er veilig overheen kunnen rijden.

[00:11:20]

Dat alleen al kan je milder maken, minder kwaad wanneer je wachten ziet als een vorm van solidariteit. Vraag je dus af, schrijft Farman. Wie er profiteert van het feit dat jij moet wachten. Misschien zijn het je kinderen, misschien is het een patiënt die voorrang krijgt op de wachtlijst omdat haar situatie nijpender is dan die van jou. En misschien ben je zelf wel de begunstigde van je eigen wachten. Ik weet dat Farman gelijk heeft dat die tactiek werkt.

[00:11:49]

Soms lukt het mij om de tijd zo te zien niet als privébezit, maar als een commens. Een gezamenlijke ruimte om niet alleen de tijd die ik in mijn eentje doorbrengt tot mijn tijd te rekenen. Maar ook de tijd waarin mijn kinderen en ik een evenwicht zoeken tussen al onze verlangens en behoeftes. Hoe tegengesteld die soms ook zijn. Wanneer dat lukt, hoef ik me niet verongelijkt te voelen, want dan pakt niemand mij iets af. Nu vereist het natuurlijk behoorlijk wat reflectie en altruïsme om die tactieken goed te kunnen toepassen.

[00:12:20]

Ik betwijfel dat er iemand bestaat bij wie dat altijd lukt, maar dat wil niet zeggen dat je het niet kan blijven proberen. Juist nu, zoals dat heet. De pandemie gaat nog wel even duren, dus we hebben de tijd. Hoewel nee, wacht. Die tactieken zijn goed. Ik geloof dat ze werken, ik geloof en geduld, maar ik geloof ook in ongeduld. Mildheid is mooi en soms is woede beter of in elk geval net zo gerechtvaardigd.

[00:12:49]

Niet alles dat oncomfortabel is, hoeft een les te zijn. Niet elke oefening in geduld is de moeite waard. Het doet pijn, dit grote wachten waar de hele wereld zich aan onderworpen weet. Het doet pijn. Het is geen privilege en ik geloof hoe langer hoe minder dat er aan het eind van de rit iets moois uit zal voortkomen. Het is een zinloos, lelijk wachten waar niemand van profiteert. In zijn boek En Waiting speculeert filosoof Harold Schweitzer dat onze afkeer van wachten uiteindelijk komt doordat het ons confronteert met de vergankelijkheid van het bestaan en met de zinloosheid ervan.

[00:13:25]

Dat die afkeer een uiting is van het bange vermoeden dat wachten het enige is wat er is dat het leven niet veel meer behelst dan het uitzitten van onze tijd, dan wachten tot het over is. En het klinkt misschien tegenstrijdig, maar is het besef van die vergankelijkheid niet juist dat het leven betekenis geeft? Hoe zinloos ook. Ja, dit wachten is frustrerend. En ja, het maakt me ongeduldig en machteloos en onberekenbaar roofdieren in een kleiner, goed beveiligde kooi.

[00:13:55]

Dat is niet fraai. Ik weet het, maar het leven zelf is ook niet erg vrij. Zinloosheid is onuitstaanbaar, vergankelijkheid. Verschrikkelijk dat dit allemaal voorbijgaat, dat er straks meer begrafenissen zullen zijn dan geboortes en daarna. Einde verhaal. Dus laat het maar schuren, leven is wachten. Ik wacht, dus ik leef. O, wacht nog even dankjewel voor het luisteren en wil je dit soort verhalen mede mogelijk maken? Word dan lid van de correspondent. Dank je wel.