Transcribe your podcast
[00:00:00]

Beste luisteraar, mijn naam is Jacco Prantl en ik ben audio redacteur voor De Correspondent. Vandaag wil ik jullie graag een stuk voorlezen van ter mojito's waarmee de correspondent geestelijke gezondheid bij onze Engelstalige zustersite Die Correspondent. Mensen die moeten leven met een amputatie zijn niet alleen een deel van hun lichaam kwijt, maar veel meer. Ze zijn ook afgesneden van een weelde aan neuro, biologische en emotionele informatie. Een nieuwe technologie biedt hier soelaas en zorgt ervoor dat ze aanrakingen werkelijk weer kunnen voelen.

[00:00:32]

Laten we beginnen. In 2011 kregen Richard Norman. Bij een ongeluk op zijn werk een schok van dertigduizend volt door zijn lichaam, zijn linkerhand raakte volledig verbrand. Norm Mark, die in Zweden woont, moest zijn onderarm laten amputeren en begon een traditionele arm prothese te dragen. Die werkte helemaal niet goed, zegt hij. En vanwege de slechte pasvorm van de prothese koker raakten zelfs de vingers van mijn goede rechterhand verdoofd. Om de maand moest ik naar het ziekenhuis om een nieuwe koker te laten aanmeten.

[00:01:05]

Na een zoektocht op internet stuitte Norman ook op een techniek die Alcedo intergratie heet, waarbij een titanium schroef in het bot van de stomp gaat en de zenuwen en de spieren van de stomp worden verbonden aan elektroden. Vervolgens wordt een kunstvorm aan deze constructie vastgemaakt, waardoor prothese, kokers en riemen niet meer nodig zijn. Normaals Arts vond het proces te gevaarlijk, maar daar trok Norman zich niets van aan. Hij stuurde een e-mail naar MCZ artiest Catalan, een expert op het gebied van osso integratie aan de Chalmers Technische Universiteit van Göteborg.

[00:01:37]

De Zweedse stad waar de technologie is ontwikkeld en in 2014 kreeg hij een gloednieuwe bionische arm. Die functioneert als een natuurlijk verlengstuk van zijn skelet, waarmee hij een van de eerste geamputeerde ter wereld was. In een recente video zie je enorm Mark aan het werk met allerlei soorten en vormen gereedschap, terwijl hij soepel en natuurlijk beweegt. Maar wat je niet ziet is de technologische doorbraak die tot voor kort sciencefiction was. Zijn nieuwe arm kan ook aanrakingen voelen. De technologie werkt als volgt als normaal niets aanraakt met zijn kunst arm, reageert een set sensoren die in de duim zijn verwerkt.

[00:02:14]

Een ingebouwde controle unit zendt het signaal van de duim om in een stroompje dat een zenuw in de stond prikkelt. De zenuw staat op zijn beurt in verbinding met de hersenen die een gevoel van aanraking registreren. In april dit jaar publiceerden Orchies Catalan en zijn mede onderzoekers een paper waarin ze de lange termijn werkzaamheid van de technologie beschrijven aan de hand van vier gebruikers, onder wie Noar Mark. De technologie, een mijlpaal op het gebied van mens machine interactie, is bijna klaar om op grote schaal in Zweden te worden ingezet.

[00:02:48]

Marty's Catalan zegt Ik ben er vooral trots op dat we bewezen hebben dat dit in de echte wereld werkt, en niet alleen in het laboratorium. Normaal glimlacht Als ik hem vraag of hij met zijn oude arm prothese het gevoel van tast miste. Hij zegt Om eerlijk te zijn let ik er niet meer zo op. Maar toen ze me in het laboratorium vroegen om wat simpele taakjes te doen, zoals het oppakken van allerlei objecten, licht en zwaar, kwetsbaar of juist niet, werd me duidelijk dat zintuiglijke waarneming echt helpt, ook al sta je er nooit bij stil.

[00:03:22]

Ik werk graag met mijn handen. Ik klus in huissleutel aan mijn auto. Met de oude prothese kon ik wel wat dingen doen, maar dit ding? Ik draag hem vanaf het moment dat ik opstaat totdat ik naar bed ga. Het is een deel van me geworden. Eerder schreef ik al over de rol van tastzin in de ontwikkeling van de mens. Taste is het eerste zintuig dat een foetus in de baarmoeder ontwikkelt en het primaire middel waarmee we onze weg in de wereld vinden, relaties opbouwen en aan het werk gaan.

[00:03:49]

Mensen met amputaties of motorische stoornissen zijn niet alleen deel van hun lichaam kwijt, ze zijn ook afgesneden van een weelde aan neuro, biologische en emotionele informatie. Precieze data zijn lastig te vinden, maar volgens een schatting zijn er zo'n 3 miljoen mensen in de wereld bij wie een arm is geamputeerd. Het merendeel in ontwikkelingslanden en dat aantal neemt elk jaar toe. Van de mensen die een amputatie ondergaan na een ongeluk of zelfmoordpoging, is bekend dat ze een hoger risico hebben op posttraumatisch stresssyndroom en intens chronisch geestelijk leider.

[00:04:21]

Maar ondanks de schreeuwende behoefte aan protheses die dergelijk trauma kunnen verzachten. En ondanks honderden miljoenen dollars aan onderzoeks en ontwikkelingsgeld, is het basisontwerp van arm protheses al decennia lang vrijwel hetzelfde. Geavanceerde functies als tastzin? Vergeet het maar geamputeerde moeten het doen met lompe, slecht zittende kunst, armen die moeilijk bewegen en vaak niet doen wat de eigenaar wil. Zelfs vandaag de dag nog besluiten veel geamputeerde mensen geen prothese te dragen, ook al is bekend dat prothese gebruik samenhangt met grotere kansen op de arbeidsmarkt, een betere kwaliteit van leven, minder fantoompijn en minder psychische klachten.

[00:05:01]

Elke stapsgewijze verbetering van prothesen technologie kan deze mentaliteit veranderen. Zonder zintuiglijke feedback zal geen enkel kunstmatig lichaamsdeel ook maar in de buurt komen van voelen als een natuurlijk ledemaat, zegt artiest Catalan. Dankzij verbeteringen in de techniek en ontwerp is de functionaliteit en zelfs de esthetiek van kunstmatige ledematen er behoorlijk op vooruitgegaan, maar tast blijft enorm complex. Neurowetenschappers zijn het niet eens over wat er na een amputatie precies gebeurt in het deel van de hersenen dat tastzin verwerkt. De somatische sensorische cortex, een populaire theorie uit de jaren negentig, stelt dat wanneer je een hand kwijt raakt, het stukje van het brein dat verantwoordelijk was voor je hand een ander deel van het lichaam krijgt toegewezen.

[00:05:46]

Bijvoorbeeld je gezicht. Maar korter geleden, vonden onderzoekers, bewijst dat de delen van je brein die gelinkt zijn aan je hand paraat blijven en wachten op sensorische input van de arm. Zelfs na een amputatie. In 2015 gebruikte deze onderzoeker de zogenaamde biometrische aanpak, waarbij ze de sensorische informatie die het brein verwerkt reproduceren met een prothese die direct aan de hersenen was verbonden. 9. Copeland, een 28 jarige Amerikaan die vanaf zijn borstbeen verlamd is en geen gevoel heeft in zijn armen en handen via een kunstvorm een box te laten doen met de toenmalige Amerikaanse president Obama.

[00:06:26]

Copeland vertelt. Ik kan zo'n beetje elke vinger voelen. Een heel vreemde gewaarwording. Soms voelt het alsof er stroom loopt en soms als druk. Maar voor het grootste deel kan ik bijna alle vingers voelen alsof mijn vingers worden aangeraakt. Alsof iemand erop duwt. Normaal beschrijft op zijn beurt het gevoel als een soort tinteling alsof mijn hand slaapt. Orchies Catalan benadrukt dat de technologie nog in de kinderschoenen staat, dus dat de resultaten nog vrij rudimentair zijn. Hij zegt TAS is afhankelijk van verschillende vezels in de hand en het is heel moeilijk om die met behulp van technologie onafhankelijk te prikkelen.

[00:07:06]

Tot dusver is de technologie nog zo duur tienduizenden dollars dat ze onbereikbaar is voor het grootste deel van de doelgroep. Artiest Catalan vertelt. In Zweden vergoedt de regering de zorgkosten, maar in ontwikkelingslanden is dit een probleem. Tijdens mijn onderzoek kwam ik nog een obstakel tegen dat zorgt dat de technologie nog niet wijdverspreid kan worden. Het idee dat geamputeerde mensen tevreden zijn met welke prothese dan ook, zolang die ze maar helpt om dingen vast te pakken of te houden. De industrie gaat ervan uit dat er mensen met amputaties voornamelijk gaat om enigszins zelfstandig te kunnen leven.

[00:07:43]

Fortis Catalan zegt In al onze polls zeggen deelnemers dat functionaliteit de hoogste prioriteit heeft. Dat is fijn om te hebben, maar staat niet bovenaan de lijst. Dan voegt hij iets veelzeggend toe veel geamputeerde zijn niet zo veeleisend. Wat ik daar hoorde is dat geamputeerde leren om zich neer te leggen bij een mindere kwaliteit van leven. Voor hen is tast verandert van iets vanzelfsprekend in een verboden luxe. Een paar dagen na mijn interview met Norma begon ik me af te vragen of er wel goed begrijpen wat geamputeerde mensen echt willen.

[00:08:16]

Dankzij een Indiase startup die geavanceerde maar betaalbare arm protheses maakt, overigens zonder de mogelijkheid voor, tast Wina tv. Eén van de oprichters van GSP, Baryonyx, liet me een filmpje zien van een beveiliger die bij een ongeluk met elektriciteit zijn rechterhand was kwijtgeraakt en die meedeed aan een proef met een nieuwe arm van het bedrijf. Het eerste dat de man deed nadat hij de prothese had omgedaan, was zichzelf er overal mee betasten. Eerst zijn linkerschouder, toen zijn linkerarm, toen zijn benen.

[00:08:44]

Hij huilde en lachte en met elke aanraking werd zijn grijns breder. FINA, zei Hij vertelde dat hij deze delen van zijn lichaam al twee jaar niet had kunnen aanraken. Hij was vergeten hoe het voelde. We hadden nooit verwacht dat iemand aanraking zo kon waarderen. In het belang van mensen als deze beveiliger wil ik van ganser harte dat de droom van Orchies Catalan uitkomt. Een toekomst waarin het verkrijgen van de prothese die je verdient die er werkelijk compleet maakt, net zo makkelijk is als het laten aanmeten van een bril.

[00:09:21]

Dank voor het luisteren. Dit artikel is uit het Engels vertaald door onze eindredacteur H.P. Van Stijn Callan Fells. Mocht je nou nog geen lid zijn van De Correspondent en je wil onze journalistiek steunen? Ga dan naar De Correspondent puntenloos. Lash word lid! Heel veel dank.