Happy Scribe Logo

Transcript

Proofread by 0 readers
Proofread
[00:00:02]

Weet jij waar? Ik dacht het wel. Sterker nog, ik heb het zelfs op Google Maps even gekeken. Ik ben met mijn moeder in Middelburg op weg naar het Zeeuws Archief. We lopen door de pittoreske steegjes die ik al mijn hele leven ken. Pas sinds kort weet ik dat ook hier een slavernij monument staat, want in de slavenhandel in Zeeland een belangrijke rol bij Alva. Die heeft mij dus gevraagd zou de nog eigendoms papieren zijn in jullie familie?

[00:00:32]

Waar wil je naar op zoek? Ja, en dan staakt ik denk ik wel Vater in in het hele gebeuren van het slavernij gedoe.

[00:00:44]

Hoe bedoel je nou? Ik had gisteren heel interessant gesprek met een vriendin van mij van 85. Zo heeft de schoonzoon van een Surinaamse man en die bekijkt het van een hele andere kant die zegt Dankzij de slavernij heb ik kunnen studeren in Nederland.

[00:01:09]

Dat is inderdaad de vrouw nu in Afrika om er onder een boom. Hij wil ook niet naar shit. Cultuur is gewoon he. Waar gaat het helemaal niet goed.

[00:01:20]

Maar hij wil uit de slachtofferrol.

[00:01:23]

Vond het wel interessant, maar het is natuurlijk ook wel fijn om wat iemand erover.

[00:01:29]

Jullie hebben ons eigenlijk vooruit gebracht in plaats van de discussie met kolonialisme en natuurlijke algoed.

[00:01:39]

Pekkie, Bouba, Boudicca, die vind het gewoon heel interessant is gewoon vooral bezig om informatie te verzamelen.

[00:01:45]

Leuk deze keer in de plantage van onze voorouders. Een collectief geheugen met gaten, onverschilligheid.

[00:01:53]

Karlo waar zij het niet willen weten. Flooding. Dat vind ik wel degelijk een vorm van een bedrog. Een mondige generatie.

[00:02:03]

Ik was heel erg boos en ik vroeg me eigenlijk ook af waarom m'n moeder me nooit zulke verhalen verteld had en op zoek naar een smoking gun in het familiearchief. Planter! Wacht even obligaties. Video Essequibo.

[00:02:24]

Ik ben Maartje Duin en dit is aflevering 3 van de plantage van onze voorouders. Blinde vlek is dat ook Rio Essequibo? Welkom iedereen op de inmiddels tweede editie van de serie over het witte geweten tegenover het koloniale verleden en slavernij.

[00:02:46]

De laatste jaren waait er een nieuwe wind in het maatschappelijk debat.

[00:02:49]

De verlegenheid wordt er soms bij wit om over dit soort onderwerpen te praten. Dat is wat we willen doorbreng.

[00:02:56]

Straatnaambordjes, tentoonstellingen, een nationaal kinderfeest. Ze worden allemaal Gedik koloniseerde en dat zeg ik als witte mens.

[00:03:03]

Waarom wij in godsnaam niet kunnen erkennen dat suprematie staat?

[00:03:11]

De ontwikkelingen gaan zo snel dat ik ze soms nauwelijks bij kan benen niet door. Dat is de afspraak. Ik bezoek de ene toneelvoorstelling na het andere hoogoplopende debat.

[00:03:19]

Ik heb nu drie Xavier met Stany Crets. Heel even wat.

[00:03:23]

Ik ga meestal alleen naar dat soort avonden en loop in de pauzes wat Verlorenkost. Soms ontmoet ik nieuwe mensen die ook op zoek zijn. Net als ik Martena onderzoek.

[00:03:33]

Ja, ik ben dertig procent Aziatisch type Chinees, 20 procent Indonesisch. Maar ik sta me ook af van de Masai. Ik raak vertrouwd met het specifieke dekolonisatie jargon.

[00:03:45]

Voor mij is het ook een nieuw papierloos. Maar inderdaad, u kunt een buffet zien als een structuur die 300 tot 400 jaar kolonisatie en islam in het jargon van mijn moeder, die ik soms mijmerend nog aan moet wennen.

[00:04:03]

Zelden zoveel onbegrijpelijker ondersneeuwen. Gehouden voor deze anderhalfuur.

[00:04:12]

Ik heb helemaal geen zin meer om die op deze manier de titel van dit boek alleen al het einde van de wereld. Ik bedoel als je nou begrip wil kweken. Ik raakte helemaal de weg kwijt.

[00:04:28]

OK, we kunnen gekscherend doen over het hoogdravend taalgebruik van activisten. Maar mij wordt vooral pijnlijk duidelijk hoe weinig ik eigenlijk weet. Jessica's oma uit Suriname had me ook al een veeg uit de pan gegeven. Slavernij is geen koffie, praatje meeldijk. En als ik er nu pas in begon te verdiepen was ik een beetje laat.

[00:04:50]

Hij had gelijk. Neem wij slaven van Suriname van Anton de Kom. Het eerste boek over het Nederlands slavernijverleden, geschreven vanuit het zwarte perspectief. In de voorhoede van het debat heeft iedereen het gelezen. Maar voor mij als groente is het volslagen nieuw.

[00:05:11]

Beter dan in de geschiedenisboeken der blanken is de mishandeling van onze vaders opgetekend in onze eigen harten. De slaven, onze vaders, zwoegen op de velden om de rijkdom der blanken te vergroten. Suriname was niet meer dan een wingewest, lees ik. Waarmee Zou en Hollanders geld en aanzien verwierf. Suriname bracht op het einde de 18e eeuw en een paar jaren tijds 300 miljoen gulden alleen aan suiker, koffie en katoen op. Op de suikerplantages stonden de Europeanen met de zweep achter hen gereed om bij de minste vertraging hun naakte lichaam te treffen.

[00:05:45]

Na de afschaffing van de slavernij trokken veel Nederlanders hun investeringen terug. De vele miljoenen die de slaaf met zijn bloed en zweet moesten opbrengen, zijn wel gebruikt ten bate van de blanke slavenhouders, maar de mishandelde de zwarte bevolking, schrijft De Combe. 19:34 bleef achter met een diepgeworteld minderwaardigheidsgevoel. Pas dan, wanneer de oude slaven mentaliteit uit onze harten verdwenen zal zijn, zal de Surinamer tot menselijke waardigheid komen.

[00:06:20]

Dit boek met verplichte kost voor elke Nederlander met mate daarin, waarom stond het niet gewoon op de leeslijst?

[00:06:28]

Maar ja, ik vraag het mijn oude geschiedenis.

[00:06:33]

Lerares mevrouw Noordijk verwijst naar de tv serie Roots, maar die ging over slavernij in de Verenigde Staten.

[00:06:56]

Het bleek om een plek op de planken.

[00:07:23]

Ik doe een oproep op Facebook. Ook mijn oud klasgenoten herinneren zich niets van lessen over de Nederlandse slavernij. Het stond ook ver van ons af.

[00:07:33]

Ik zat op een witte stoel, net als schrijfster Karin Amat Boucherim.

[00:07:39]

Nee, ik heb niks op de middelbare school over Anton de Kom geleerd, bijna niet over Suriname en of Nederlandse slavernijverleden. Op het gymnasium in Velsen was zij de enige met Surinaamse roots. Over die witte bubbels geeft Karen het gym een vlijmscherpe roman. Bij mij werd op het gymnasium altijd gezegd jullie zijn de nieuwe intellectuelen en er werd ons geleerd dat nieuwsgierigheid het allerbelangrijkste was en dat alles wat jou aan jou werd voorgelegd, dat je dat moest betwijfelen. Dat je overal heel kritisch over nandoes denken, want dat was een wetenschappelijke manier van denken.

[00:08:17]

En wat mij eigenlijk altijd opvalt is dat die nieuwsgierigheid is heel beperkt. Dus waar ik als migrant en als product van het koloniale verleden van Nederland. Om nog steeds een mateloos geïnteresseerd en nieuwsgierig ben naar alle perspectieven die er bestaan en alle ideeën die er zijn ontstaan en die de ooit hebben bestaan in het Westen, is het andersom zeker niet het geval.

[00:08:45]

De tijd vroeger niet om zijn oude geschiedenisleraar reeds over de jaren negentig. En dat is nu veranderd, want mijn generatiegenoten roeren zich in het publieke debat. Karim schreef ook een roman over Anton de Kom. Ze hield er een kostbaar souvenir aan over van een vriend van haar heb ik de eerste druk van weefsel van Suriname gekregen. Echt heel tof.

[00:09:05]

Ja, ik heb geen kluis tussen.

[00:09:09]

Ook Karin vond het hoog tijd om het leven van de kom onder de aandacht te brengen bij een breder Nederlands publiek. Ik vind het gewoon heel vreemd en tegenstrijdig dat een man aan de ene kant de grootste verzetsheld van een deel van Nederland, namelijk dat koloniale Suriname is en aan de andere kant in Nederland zelf bij niemand bijna bekend in de oren klinkt. En dat zegt natuurlijk ook iets over hoe wij soms compleet langs elkaar heen leven. Dat het centrale plein van Amsterdam Zuidoost, waar van oudsher veel Surinamers wonen.

[00:09:45]

Anton de Kom Plein Heeten met een standbeeld van Anton de Kom en dan ondertussen binnen een autochtoon wit Nederland zo veel mensen nog nooit van hem hebben gehoord. Dat is gewoon heel gek, want hij is per definitie onderdeel van de Nederlandse geschiedenis.

[00:10:00]

Max Havelaar. Laten we toch wel jammer. Het is een witte schrijver geweest natuurlijk. Het is niet dat Nederland wars is van zelfkritiek, maar het is. Wie mag wat zeggen? Wie mag kritisch zijn op de zelf? En ja, wie is de zelf dan? En als een zwarte schrijver als Anton de Kom dan kritisch is op Nederland, dan is het alsof iemand anders kennelijk kritisch is op Nederland. En dan is dat geen vorm van zelfkritiek meer.

[00:10:24]

Zo Nederland, zoals Anton de Kom. Dat hij tijdens de Tweede Wereldoorlog in het verzet zat. Vlak voor de bevrijding bezweek hij in het Duitse concentratiekamp Neuengamme. De Kom streed tegen onderdrukking. Punt, of die nu van Nederlanders kwam van Duitsers. Hij zou een prachtige aanvulling kunnen zijn op de figuur van van Anne Frank, maar dan moet Nederland dat wel willen. Een belangrijk deel van ons moet dan zien wat de waarde van de kom is eigenlijk. En dan kom je weer bij dat soort ongrijpbare krachten.

[00:10:57]

Als uhm, hoe graag willen de meeste mensen een zwarte man als een held zien?

[00:11:09]

Als je het op school niet krijgt, moet je het maar van je moeder leren. Dat vindt Pekkie Bava, met wie ik contact heb gehouden sinds onze eerste ontmoeting. Ze stelde toen voor om samen onderzoek te doen.

[00:11:22]

Nu ben ik voor de tweede keer bij haar thuis.

[00:11:25]

Ik ontmoet haar dochter Mia, een springerig, nieuwsgierig meisje van zes met korte vlecht.

[00:11:40]

Als ze naar bed is, zegt haar moeder dat ook Mia bij slaven van Suriname gaat lezen hoe goed ze zijn.

[00:11:45]

Denk je nou, voortgezet onderwijs en dan misschien de tweede of de derde, omdat dat meestal ook de periode is dat je dan zeg maar geschiedenisles krijgt. En daar past dit denk ik ook wel goed bij.

[00:11:59]

Te jong als ze 14 is. Ik werd er echt wel misselijk van toen ik het las. Sommige passages zijn wel, het zijn wel heel emotioneel, zeg maar. Maar dat is misschien ook juist belangrijk om een kind ook wat bewust te maken van wat er vroeger is gebeurd. En misschien dat ze daardoor ook meer. Laten we zeggen dat ze bepaalde onderdelen van haar leven ook niet als vanzelfsprekend ziet, omdat ze juist weet dat het ook ooit anders is geweest en dat ze misschien ook juist meer gaat waarderen.

[00:12:37]

Welke vrijheid ze nu heeft en waar ze misschien nog op dat moment beperkt in zal zijn. Of ik vind het wel belangrijk om haar dat mee te geven.

[00:12:46]

Verzet, daar gaat wij slaven van Suriname voor Pekkie over. Even kijken.

[00:12:52]

Geen mens slaagde er slechts in de slavinnen Flora en serie met haar kind Pattinson gevangen te nemen. Zij trilde als een blaadje. Het bloed dreef naar haar hart terug. Pekkie wil niet alleen haar dochter vertellen over het slavernijverleden. Ze wil dat haar hele familie er meer over weet.

[00:13:17]

Zo ging men in woede ertoe over om de arme serie met vuur en Tannen te bewerken.

[00:13:23]

En dus postte ze op Facebook artikelen over de gruwelen uit die periode, die voor een vrouw haast onverdraaglijk waren.

[00:13:29]

De serie moest het aanzien hoe zij voor haar ogen vermoord en onthoofd werd.

[00:13:35]

Maar ook over Black Beauty en Black Power bleef ze zich toch halsstarrig verzetten om hare broeders en zusters te verraden.

[00:13:42]

Alles om het diepgewortelde minderwaardigheidsgevoel weg te nemen waar Anton de Kom het over had.

[00:13:47]

Dappere serie, dappere flora. Wij zullen hun namen steeds in eerbied gedenken. Toen ik toen ik het las, had ik zelf nog geen kind, maar het idee dat je je kind bij je draagt en dat je door een groep mannen staande wordt gehouden, gevangen wordt genomen, je kind af moet staan, gedwongen wordt om te vertellen waar de rest van je broeders en zusters zijn, van je familieleden zijn. En dan het besef dat je waarschijnlijk je standvastigheid om niet te praten dat je dat met de dood moet bekopen.

[00:14:29]

Ja, dan moet je heel dapper zijn geweest.

[00:14:32]

Pekkie was 25, toen zijn wij slaven van Suriname voor het eerst las.

[00:14:36]

Ja, ik was heel erg boos en ook heel erg verdrietig. En ik vroeg me eigenlijk ook af waarom mijn moeder me nooit zulke verhalen verteld had. Toen ben ik ook eigenlijk vrijwel direct mijn moeder daarover in gesprek gegaan. Van God. Hoe komt het eigenlijk dat u mij nooit dit soort verhalen verteld heeft van wat vroeger in Suriname zich heeft afgespeeld? En toen vertelde ze eigenlijk dat dat niet bewust is gegaan, maar dat ze naar Nederland kwam. Ja, dat dat ze gewoon heel hard werkte aan een bestaan hier en aan studeren en het zoeken en vinden van een baan.

[00:15:15]

En zij eigenlijk niet direct het. De noodzaak zag om haar kinderen daarover te vertellen. Of om mij daarover te vertellen. Want ik was toen natuurlijk al wat ouder. Dus ja, ik vond dat heel erg.

[00:15:34]

Peggy is van plan om haar hele familie bij ons onderzoek te betrekken. Ze vraagt maar wat tijd te geven. Dan benadert ze iedereen. Onze werelden mogen verschillen. Toch voel ik me wel met haar verbonden. Al was het alleen maar omdat ik de generatiekloof met haar moeder herken.

[00:15:52]

Ondertussen ga ik terug naar het landgoed in Zeeland om de mijnen te doen koloniseren. Je hebt dus Anton de Kom gelezen. En wat vond je?

[00:16:01]

Ademloos heb ik het gelezen? Ik vond het. Nou ja, het.

[00:16:09]

Mijn kennis die niet te groot was over de slavernij is er groter door geworden. Zeker.

[00:16:17]

Ik denk wel dat het een beetje een eenzijdig verhaal is, maar dat kan ik ook niet bewijzen. Dat gevoel krijg ik terwijl ik het las, maar misschien ook omdat ik het wil vergoelijken. Maar ik vond het echt een patriot die het opneemt voor zijn voorouders, die best wel dicht bij hem stonden nog en uhm ja, schokkend duidelijk beschrijft wat voor misdaden er gewoon hebben plaatsgevonden. Vooral die beschrijvingen van straffen. Claes Badiou, directeur van de plantage lakenhandel, beschuldigde zijn slaaf Pjeroo ten onrechte een poging gedaan te hebben hem te vergiftigen.

[00:16:58]

Piro werd in het koken huis gebracht, waar men hem de tien vingers en tien tenen afhakt en met een scherpe beitel. Vervolgens dwong men hem deze op te eten.

[00:17:09]

Kijk, als dat van mijn voorvader was geweest, dan had ik me postuum geschaamd. Heel erg, dacht ik waar zitten de genen? Vind ik iets anders dan een vrouw die hier zit in Nederland en een aandeel heeft heel klein in een plantage waar ze misschien niet eens van wist wat daar gebeurde? Dat zou nu zo zijn van euh, over honderd jaar. Als iedereen pacifistisch is geworden. Zouden ze dan het uitzoeken van jeetje dat mens die had euh 20 aandelen in euh wapens.

[00:17:44]

Nou, ik denk dat ik wel goed belegde en vriendelijk voor het milieu. Weet ik wat. Maar ja, daar kan je ook iets. Als je wil zoeken kan je het Fitna. Volgens mij hebben mijn moeder en ik eerst nog niet genoeg gezocht nog niet genoeg gevonden. Volgens mij komt het pas dichterbij als we keiharde bewijzen zien.

[00:18:03]

En dus gaan we op pad kijken naar het huis van de oma en grootvader uit het oorspronkelijke 17de eeuwse pand.

[00:18:12]

Het grote huis werd in 1804 door brand verwoest. Het huidige pand, opgetrokken in empirestijl, is gerealiseerd in opdracht van jonkheer meester J. Van Reigers Berg Versluijs Zosimus.

[00:18:24]

Wie ben ik in de Anton de Kom tegengekomen? Ik wou net zeggen want als nu waren ze ook toevallig.

[00:18:30]

Nou, niet toevallig, want Middelburg was een stad die floreerde bij de slavernij met de compagnie.

[00:18:36]

Dat zullen we, zo wordt het archief.

[00:18:40]

Het archief is gevestigd in een fraai stadspaleis uit 765. In de studiezaal valt strijk licht naar binnen door het raam dat een vrij specifieke sfeer in dit archief aan lange tafels zitten oude heren voorovergebogen over een stuk gedempt praten.

[00:18:59]

Jarenlang lag ons familiearchief in een stoffige kist op terhoogte. Mijn oma zag er het historisch belang van in en schonk het aan het Zeeuws Archief. Nu hopen mijn moeder en ik meer te weten te komen over Antonia van der Heim en Bet, betovergrootmoeder mede eigenaar van plantage Livo. Even de kwartierstaat erbij. Misschien zijn er zelfs nog wel eigendomsbewijs en waar Pekkie zo nieuwsgierig naar is, maar hierachter zit wel iets moois.

[00:19:24]

Misschien is het maar voorzichtig over Antonia.

[00:19:30]

Een vrouw heb ik tot nu toe weinig informatie kunnen vinden. Onze zoektocht begint dus bij haar man. Misschien waarom Rudolph Willem graaf van Lynden, commissaris van de Koningin in Zeeland, van 18 60 tot 18 zesenzeventig R.W.

[00:19:44]

Ol Loo.

[00:19:48]

Het is een uitnodiging om op Het Loo te komen. Charteau De Loo keek. Het stel begeeft zich in hoge kringen.

[00:19:56]

De Nederlandse starter Frederik der Nederlanden. Mooi handschrift.

[00:20:01]

Ook als mijn voorvader overlijdt staan de kranten bol van 20 april 18 zesenzeventig. Gisteren trof de provincie Zeeland een nieuw licht te herstellen slag die ten Antonia krijgt een dikke stapel condoleance brieven. Ze getuigen van een geliefde echtgenote en een gelukkig gezin.

[00:20:18]

Hoge bulge vrouwen, de jongen ook een jonkheer. De herinnering aan het vriendelijke Arcadië dat ik altijd mocht genieten wanneer ik te Middelburg kwam, is mee te levendig. Dat het mij niet eene behoefte zouden zijn aan u, mevrouw, het eerst van allen te betuigen. Dat het zware verlies dat gij en de uwe zo onverwacht hebt geleden mee diep, zeer diep getroffen heeft. Prachtige brief. Want die is dus bevriend met zijn zoon en die werd er altijd leuk ontvangen door de ouders.

[00:20:55]

Nou, dat werkt toch wel een beetje een ander licht op. Anthony is een gezellige moeder.

[00:21:00]

Ja, zo overdadig is de negentiende eeuwse glitter en glamour dat we bijna vergeten waarvoor we kwamen. Akten van boedelscheiding in de gezamenlijke nalatenschappen van Erwin van Linden en Elisabeth.

[00:21:13]

Dit is gewoon wat ze allemaal erven.

[00:21:16]

Dat is maar goed ook, want Dekkers wou van Linde het ware vermogens zien.

[00:21:20]

We veilt duizend euro, dus best wel veel geld. Gulden Gulden had een internationale beleggingsportefeuilles Russisch voor Russische spoorwegen. We komen steeds dichter bij 19de eeuws Suriname die planters al macht heeft obligaties.

[00:21:38]

Een demonstratie voor planters in Rio is een kabel tussen KaBo en vier DIMM dimmer en een reeks dimmer.

[00:21:47]

Rayhi Rio Essequibo. Maar eigendomsbewijs van plantage polyfoon vinden we niet, maar ze dalen.

[00:21:59]

Maar ik was ook archivaris. Mieke Doorenbos kan ons niet helpen. Toen was een aandeel in de familie zat. Dus dan zou het in het familiearchief moeten zitten als het bewaard is gebleven. Of hebben we wel goed gekeken? Vraag ik me af. Ik heb zelf ook nog heel even gekeken. Niet in de stukken zelf, maar in de inventaris. En daar kwam ik ook niks tegen. Euh, waarvan ik denk dat, daar zou u nog in kunnen kijken.

[00:22:21]

Maar als Voile in die plantage wel eens misschien wel een smet op het blazoen is, hebben ze helemaal niet bewaard.

[00:22:28]

Even vermoedden we dat het niet nader genoemde familielid, dat vindt dat ik onze familie te schande maak, ons voor is geweest.

[00:22:34]

Willen snel wat verdonkeremaand. Mike Doorenbos denkt aan een prozaïsche reden of er is al veel en veel eerder weg eruit gehaald en gewoon als zijnde niet meer waardevol in de haard gegaan. Nou, geen smoking gun helaas.

[00:22:52]

Ga verder. In de avondzon bij Taymans huisje praat ik met mijn moeder. We hebben nu een veel beter beeld van hoe onze 19de eeuwse voorouders leefden. Voor mijn moeder bewijst dat zij niets wisten van slavernij. Mevrouw Vanwijn bezit zwarte houwe H.

[00:23:13]

Ze poetste er zilveren theepot nog eens op en dat er een boel Jerre bij kunst en kites een prachtige boelie is, een pot kokend water in zit en de Witton hele sterke tegels en dan uit het bouwjaar gingen dat wildwater dan blijven.

[00:23:35]

Nou, nu zit er een beetje met andere Middelburgse adellijke dames een kopje thee te drinken. En die gaat toch niet met die adellijke dames die al sowieso geen euh, publicaties van de ene of andere activist tegen de slavernij in die tijd lezen? Gaat ze toch niet zitten discussiëren over de slavernij?

[00:23:58]

Mijn moeder vergelijkt het met een gemiddelde Duitse familie in de Tweede Wereldoorlog die gewoon thuis zaten te drinken en hoopte dat hun stad niet gebombardeerd werd door de geallieerden. Ja, maar dat vind ik dus wel het lastige van onze voorouders. Die waren elite. Die hadden wel macht. Ze was getrouwd met de commissaris van de Koning. Waarom moet je haar verdedigen eigenlijk ook hebben gezegd dat de tackel Evergems.

[00:24:23]

Oh, wat heb je nu spijt van wat we nu in het archief hebben gezien?

[00:24:27]

Ja. Echt ja, als wel ja, iemand die een goed huwelijk heeft, dan vind ik altijd euh.

[00:24:36]

Dat wekt sympathie op door de brieven. Die gelazer zijn onze voorouders mensen geworden van vlees en bloed. Dat is dus wat archivering kan doen.

[00:24:48]

Wat die studenten vriend schreef. Dat heeft ook diepe indruk op me gemaakt dat hij hartelijk werd ontvangen. Nou ja, maar euh, nog wel heel hartelijk, maar ook warm. En wat ie dat nimmer zal vergeten en zie ik zo helemaal vormen. Zo aardig zinderen, kom maar binnen.

[00:25:04]

Maar ik zou het Antonia en Herman echt niet hebben geweten wat er in Suriname gebeurde. En wanneer wist men het in Nederland al wel? Ik wil weer terug naar Anton de Kom. Wij slaven van Suriname, want helemaal achterin heb ik een interessante voetnoot ontdekt. Vrienden. Het is dit jaar zeventig jaar geleden dat het negerslaven vrij werd verklaard. Het is nog maar zeventig jaar geleden dat Nederland is gaan inzien dat er bloed kleeft aan het in Suriname verdiende geld. Hebben wij niet de schuld.

[00:25:43]

Niemand van ons behoeft te zeggen geen aandelen in Surinaamse plantages te hebben gehad. Er is een collectieve schuld. Zouden wij niet alle medewerkers iets van deze schuld waarvan de gevolgen op zo'n ontzettende wijze nu nog tot uiting komen, goed te maken? Maar wij Nederlanders, Nederlandse christenen, dat doen wij. Dat is het verslag van de werkzaamheden van freule Yjw van Linden. Dat is dan de binnenmeer wel eens bij ons was heel lelijk, nooit getrouwd, maar die was euh.

[00:26:23]

Die was in Suriname. Euh, deed ze goede werken en gingen wij haar opzoeken bij de hernhutters in Zeist. Dat was geloof ik een bepaalde christelijke. Euh ja, een beetje. Nou ja, wat je nu zou zeggen nonnen, maar dan in protestantse zin. Daar had zij in een kamertje of een huisje. Ja, ja, ze was een buitenbeentje. Wat voor kleren had ze aan?

[00:26:49]

Hele ouderwetse model, loze rok met dikke benen. Uffw tot hier die rokken. En dan moe van die hele ongezellige molières d'r onder. En een euh jasje wat ook geen vorm had. En ik weet dat zij dat dat staat bij, want dat was zo'n exotische tante. Een man die dus met negen kindertjes omging. Dat mag je niet meer zeggen tegen sorry. Nee maar euh. Dat beeld heb ik van haar.

[00:27:20]

Dus ik ben niet de eerste in onze familie die begint over het slavernijverleden. Deze tante schilder negentig jaar geleden al moord en brand over vanuit Paramaribo. En zij had het niet over een verre voorouder. Haar eigen grootouders hadden nog aan de slavernij verdiend en ik ben benieuwd of zij zich ook bewust was van haar familiegeschiedenis. Het zal me niks verbazen. Want wie zijn nam? Euh. In mijn herinnering zoals de uitslag. En zoals ze was, nam ze afstand van wat deftige adellijke gedoe.

[00:27:59]

Hoe kon het slavernijverleden dan verdwijnen uit ons collectief geheugen? En hoe kan het dat het nu pas weer naar boven komt?

[00:28:07]

Ik ga weer terug naar Stefan Sanders, die mij eerder wees op mijn privileges. Het is toch heel bijzonder dat zo'n tante hebt gehad die het niet alleen wist, maar zich vooral afvroeg wat betekent dat eigenlijk voor de Nederlandse samenleving? Dat we het niet wilden weten, want dat is natuurlijk het verhaal. In alle eerlijkheid, ik bedoel ik denk dat de hevel boertjes in Drenthe nauwelijks een idee hadden, maar dat jouw familie wel een idee kon hebben. Dus had je het kunnen weten.

[00:28:38]

Dat is de grote vraag. En ik vind dan dat de mensen die daar het meest verdiend hebben op de aandeelhouders en ook de eigenaren Katic zich daar als eerste rekenschap van mogen geven. Ja onverschilligheid, coole wapens uitlokken, het niet willen weten van de dingen. Dat vind ik wel degelijk een vorm van bedrog.

[00:28:59]

Het is belangrijk om te bedenken, zegt Stefan, dat slavernij iets is van alle tijden.

[00:29:03]

Vanaf het spijkerschrift tot heden. Maar normaal was het nooit, want er was ook altijd verzet vanaf de Romeinse tijd.

[00:29:12]

Spartacus, de grote slavenopstand. Tot de gebeurtenissen rond trans-Atlantische slavernij. Dus je kan niet zeggen ach, het was allemaal zo leuk geregeld. Er waren altijd mensen die duidelijk hebben gemaakt. Dit is onverdraaglijk. Dit is geen leven, dit is geen mensenleven meer. Je kan niets met verwijzing naar de tijdgeest. Jezelf? Excuseer. Dus ik vind dat een een slap excuus. Ook na de afschaffing waren er steeds mensen die hun stem verheffen, maar werden ze gehoord.

[00:29:49]

Dat is de vraag hoe zat het met tante Willemien, die in onze familie vertelde over haar werk?

[00:29:57]

In Luistert ik ongezellig mens, dat we langzaamaan steeds meer krijgen voor het slavernijverleden, zegt Stefan.

[00:30:09]

Komt omdat er de laatste jaren in de Nederlandse samenleving iets verschuift. Een proces dat hij zelf half zwart ook pas recentelijk heeft doorgemaakt.

[00:30:18]

Tien jaar geleden dat Zwarte Piet er helemaal geen probleem hebben de mensen het toch over. En ik vind het nu echt tamelijk weerzinwekkend dat daarmee omgegaan.

[00:30:28]

Het gaat Schops gewijs tot je verbijstering. Je eigenlijk het zwart schminken van mensen vind je iets wat helemaal niet meer kan? Een morele revolutie. Daardoor komt het slavernijverleden nu wel in de geschiedenisboekjes. En mensen als Karen en Peggy spelen daarbij een belangrijke rol. Ze zijn in Nederland geboren als kinderen of kleinkinderen van migranten en ze eisen hun plek op in het maatschappelijk debat. Door boeken te schrijven bijvoorbeeld, of zich op Facebook te roeren of door hun eigen familie aan te spreken op wat nu echt niet meer kan.

[00:31:12]

Als ik een beetje bij de tijd wil blijven, zegt Stefan, moet ik in die revolutie mijn eigen rol vervullen. En mijn moeder kritische vragen blijven stellen. Ook als ik me soms een betweter voel.

[00:31:22]

Jij hoeft niet op te voeden hoor, zegt dat. Dat snap ik ook heel goed. Tegelijkertijd moet je dat voordeel natuurlijk wel, omdat het dat jij inderdaad veel meer kennis hebt of dat slavernijverleden dan zij en jij zegt nou, je had je er wel eens wat meer in kunnen verdiepen. Dat is eigenlijk alles wat je zegt, maar misschien is dat ook wel jouw taak. Noblesse oblige wordt zo keurig gezegd. Luister is dat niet bij woorden, maar ze hebben zelf dat altijd wel gevonden.

[00:31:50]

Een stuk lijkt mij terecht. Volgende keer in de plantage van onze voorouders VABI. Is dit verleden. Slavernij vind ik een onderwerp dat verteld moet worden, maar niet zozeer gelinkt aan het feit dat dat met ons te maken heeft. Wie voelt de gevolgen in het heden?

[00:32:14]

Toen kwam er een collega naar me toegelopen die zei je staat aan de verkeerde kant van de gang. Je moet voor het aanvragen van een bijstandsuitkering. Ik kom hier om te werken. Ook en hoe wordt je blik bepaald door je familie achtergrond? Ik denk dat voor een adellijke familie dat het nog meevalt. Ik had eigenlijk gedacht dat ik misschien wel op enorme plantages zou stuiten. Je hoort het in aflevering 4, een gedeeld verhaal dat moeilijk zal zijn.

[00:32:43]

Weet je dat ik er soms echt van wakker lig? Kan ik me heel goed voorstellen? De plantage van onze voorouders is een Prospector VPRO productie voor NPO Radio 1. Van mij Maartje Duin in samenwerking met Pekkie Bouwvan en met Eefje Blanken Voort als ongelooflijk creatieve producent.

[00:33:05]

Verduin is de organisatorische mastermind en de muziek is van Rory Ronde. Wederik De Backer maakte de muzikale montage. Het advies kwam van Emma Lleshi en Laura STEC. Ook het Ten Hove hielp met archiefonderzoek en Carmen Fernant verzorgt het randprogramma. Want we praten graag met je na. Kijk op VP Rope, Naamsevest, De Plantage. Je vindt er ook links naar het werk van Anton de Kom, het wat Boekegem en een mooie digitale tentoonstelling over de slavenhandel van het stadsarchief.

[00:33:34]

Deze podcast had er niet kunnen komen zonder het EMBO fonds. Het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten en het Matchwinst Fonds Gedeeld Cultureel Erfgoed. Wil je dat meer mensen hem horen geven dan een recensie in iTunes en verspreiden via sociale media? En praat erover natuurlijk met je vader of moeder. Succes. Het is 9november Technodrome gepresenteerd worden op de dag dat Donald Trump tot president van de Verenigde Staten wordt gekozen.

[00:34:15]

Schrok ik enorm. Ik stuurde zoveel geschokte tweets de wereld in dat de Volkskrant er zelfs over belde. Waar ben je bang voor?

[00:34:24]

Vroegen ze mij een beetje rebels. Wat me zo snel paardenmanege in de wereld zijn, zo'n ontzettende hekel aan elkaar hebben. Eigenlijk ben ik best een betrokken burger. Ik stem, leest de krant deels soms en ik teken met regelmaat online petities.

[00:34:46]

Maar veel verder dan twitteren en facebooken over mijn mening kom ik niet. Dat schiet niet op. Ik moet iets gaan doen. Maar iets doen? Hoe doe je dat? In deze podcast ga ik op zoek naar een antwoord op die vraag. Ik spreek allerlei mensen die zich bezighouden met de wereld veranderen. Terwijl ik een verontwaardigd stuk op Facebook zet, zetten zij thema's op de politieke agenda. Pak de ongelijkheid aan. Voeren. Campagne demonstreren. Wat is nou het verschil tussen hem en mij?

[00:35:22]

Hoe word ik iemand die op een koude zaterdag in januari met een handgeschreven bord op het Museumplein staat in schril? Ik wilde erachter komen hoe we de wereld beter kunnen maken. Ook waar wil je wat aan doen? Kun je een voorbeeld noemen. Ik wil iets doen aan Uhm. Iets doen? Hoe doe je dat?