Happy Scribe
[00:00:02]

Een schip met goud? Hoe vaak gebeurt dat? Weet ik niet. Nee, nee. Nou nee. Zo'n kostbare lading echt. Het is dus een. Nou ja, ergens in de Caribische Zee. Misschien met de term goud, maar hier afgevallen? Nee dat euh. Dit was toch wel zo bijzonder en gelijk al dat de dat ie er ook zich niet zo makkelijk liet vangen. De lading niet luteïne betekent kwelgeest is. Voor zoveel mensen is het ook echt een kwelgeest geworden.

[00:00:53]

Dit is verborgen verhalen over een podcast van de ANWB.

[00:00:57]

In deze podcast gaan we op zoek naar mysteries in Nederland. Raadselachtige natuurverschijnselen. Lokale legende is een oude mythische verhalen uit alle uithoeken van ons land, die vaak al eeuwen van mond tot mond gaan.

[00:01:11]

Wat zijn het fantasierijke sprookjes? Of is er werkelijk iets vreemds aan de hand met deze plek? Mijn naam is Pascal Vanhulst en ik zoek het voor je uit.

[00:01:36]

Het is het jaar 1799, vlak boven de kust van Terschelling vaart een schip met daarbovenop een wapperende Britse vlag. Het is noodweer op zee. De golven zijn manshoog en slaan woest op de boeg van het. De storm ontneemt de kapitein het zicht en de bodem van de zee is verraderlijk in dit gedeelte van de Waddell. Het schip is uitgevaren uit Jarmusch, Engeland en zet koers naar Hamburg. Maar dat doel, dat lijkt met elke windvlaag verder weg uit zicht te drijven.

[00:02:12]

Het schip zinkt uiteindelijk naar de bodem van de Waddenzee. En dit was niet zomaar een schipper. Door de zee werd opgeslokt. Het was de luteïne en aan boord lag een berg aan goud.

[00:02:38]

Er is die bewuste avond de gigantische houtstapel, een fortuin op de bodem van de Waddenzee, verloren gegaan en door de jaren heen is er zo nu en dan iets naar boven gekomen. Deze aflevering gaan we op zoek naar het verhaal van de Luc Tine. Ik heb afgesproken bij het behouden huis. Dat is een te schellingen museum voor en door de eilanders. Ze weten alles over de historie van het schip en hebben zelfs een kanon van de lupine voor de deur staan.

[00:03:07]

Wie mij meer kan vertellen over dit mysterie is Richard van der Veen. Hij is conservator van het behouden huis en neem me mee naar het jaar 799. Nu gaat het over de napoleontische tijd en zitten nu IN-Z en 17 negenennegentig op, het was er in oorlogstijd. De Fransen, die waren hier aan land waar ze de baas dat hier voor het zeggen. Ze waren in oorlog met Engeland en Engeland. Die was nog op zoek vanwege de economie naar handel.

[00:03:38]

Na de havensteden Rotterdam, Amsterdam, Antwerpen.

[00:03:41]

Er was niks meer mee te doen en de Engelsen hadden een soort die al samen met Richard legt uit dat de Engelsen de heersers van de zee waren en de Fransen van het land om op zee te kunnen navigeren. In die tijd vertrouwde schippers op grote vuren die op land werden aangestoken als een soort vuurtorens. Maar de Fransen wilden de Engelsen natuurlijk zo moeilijk mogelijk maken. Dus werden alle vuren langs de kust gedoofd.

[00:04:04]

De Engelsen gaan we het niet makkelijk maken, dus alle vuren doven. Toen hadden ze nog in Hamburg. Die viel niet onder de Franse bewindvoerders en in Hamburg konden ze nog handel drijven. En daar moest naar de banken in Hamburg. Er was gewoon goud tekort en dat is natuurlijk Besselink. Wat je dan doet? Dan ga je dus zomaar een schip met een smak geld en goud en zilver staven over de zee vervoeren langs vijandig gebied naar Hamburg.

[00:04:34]

6 moest heel geheimzinnig gebeuren. De leptine was dus bezig met de geheime reddingsmissie, een schip volgeladen met goud om handel te kunnen drijven in Hamburg. Langs vijandelijk terrein bevond het zich in verraderlijke dieptes en wellicht is dat de reden dat het gezonken is, maar zeker is het niet. De ene zegt Het was slecht weer en het is natuurlijk een verraderlijke gronden, anderen zeggen ja, ze zijn uit de koers gegaan. Ze hebben misschien wel door dat er een dronken kapitein is.

[00:05:11]

Na de worden ook kanonschoten gehoord.

[00:05:14]

Er is een schip in nood. Het zijn allemaal verhalen ontstaan.

[00:05:19]

En dan wordt al heel snel bekend dat er een dag een heel waardevol schip hier gestrand is.

[00:05:28]

En in de zomer de dus in de zomer van 1800. Dan kunnen ze zelfs bij die plaats is bekend.

[00:05:37]

Plaats van hun is bekend en ze kunnen zelfs met een stil weer op de Luzine neerkijken. En ze doken toen nog niet. Ze hadden een soort grote vorken en grijpers eisen en dan ging ze daar zo boven op en ze ook probeerden ze er met grijpers en het goud boven te krijgen.

[00:05:56]

Het was ook niet zo diep, toch in die tijd. Daar was het nee zeker, want het was zeker om alleen. Het was daardoor ook gevaarlijk bekend met Star bewindslui natuurlijk. Euh, kom je gewoon ook vast te zitten? Kom je daarbij ook de stranden? Dus het was wel zo dat ze ze konden daar zomers konden ze naartoe. En toen werd eigenlijk gelijk, al werd de opdracht gegeven om zoveel mogelijk te bergen. En in die eerste jaren zeker dat eerste jaar hebben ze ook wel veel goud naar boven gehaald.

[00:06:24]

En er gingen ook heel veel vissers van elders. Die dachten ook. Nou, dan hebben wij ook wel eens het netje uitgooien. Deze was natuurlijk wel heel veel belangstelling. Zo wordt er ook beweerd dat het een echt bont is. Daar kon ze altijd een huis aanwijzen van een visser die in één keer heel veel geld had en die in zijn huis kon bouwen. Daar werd dan ook van gefluisterd. Die heeft daar Ruins bij. Tussen Terschelling en Vlieland heeft ie gevist, dus in het begin is zeiken met al die grijpers best wel wat goud naar boven gehaald.

[00:06:58]

Hoeveel is dus echt niet bekend, want daar was het allemaal een te onzekere en een een te onoverzichtelijke tijd voor, want ze zaten nog steeds in oorlog.

[00:07:10]

In de periode kort na de schipbreuk is de Ludivine dus goed vindbaar voor schatzoekers en soms zelfs zichtbaar, maar s winters is het weer guur. De zee onstuimig. De golven hoog en gecombineerd met tijd zorgt dat ervoor dat het wrak langzaam bedekt wordt onder het zand. Die liet zich dan niet meer zien. Dus wil je dan nog euh, nadien naar die Licinia? Daar moest je eerst door. Diel ook nog moest naar het wrak toe, waar het al een hele toer was om daar precies boven te komen.

[00:07:41]

En dan moest je ook nog weer keer door een laag zand.

[00:07:43]

Het wrak was onder het zand verdwenen, maar het goud bleef onverminderd naar schatzoekers lonken. Er werd van alles geprobeerd om het boven water te krijgen. Er werden zelfs houten torens gebouwd erbovenop, waarin een slurf hing die het zand wat de latine bedekte weg moest blazen. Maar het leidde allemaal niets. En toen er een duiker overleed bij een zoveelste bergings poging, werd het in 1938 tijd voor zwaarder geschut. En uiteindelijk hebben ze toen eind van de dertiger jaren gezegd een beetje wat regisseur.

[00:08:14]

Nu moet het écht. Moet ik nou klaar zijn? Dat is een enorm baggerschip erbovenop gezet. De Qari Mata en Shikari Mata heeft gewoon het hele. Brack heeft die stuk gebaggerd. Toen is er uiteindelijk naast al dat scheeps hout wat ook gekomen is, enkel coco's. En en en de kanonnen. En en de schepen.

[00:08:40]

Ze kwamen van alles wat een paal boven maar een uit de Aleix 1 goudstaaf gevonden.

[00:08:49]

Een gevonden goudstaaf, dat was alles wat ze naar boven haalde. Dat belooft niet veel goeds. En natuurlijk, ik zou blij zijn met zijn vondst. Maar als zij me dat gigantische bergings schip nauwelijks iets konden vinden, dan kon ik het al helemaal vergeten. Maar gelukkig biedt Richard een nieuw perspectief.

[00:09:09]

Ja en dan? Dan komt uit aanrekende vooral in de negentiger jaren het idee van ja jongens, jullie hebben eigenlijk altijd op de verkeerde plek gezocht. Het. Het schip is tijdens de stranding in tweeën gescheurd en daar is nog een deel van de Luzine verder door gedreven en is er op een andere plek terechtgekomen.

[00:09:30]

En wij hebben eigenlijk altijd bij het grootste gedeelte van de luteïne gekeken. Maar het meest interessante. De AU. Dat ligt verderop. Eigenlijk hebben ze 200 jaar.

[00:09:39]

Is dat stuk onaangetast gebleven? Ja, dat wordt zo gezegd. Er is dus nog hoop. Er zijn aardig wat bergingsoperatie geweest, maar die vonden lange tijd op de verkeerde plek plaats. Dat wrak ligt er dus wellicht nog. En als je het over wrakken hebt, dan is er één plek op de schelling die daar speciale geweid is. Hoog tijd dus om het rond te neuzen in het wrak en museum.

[00:10:09]

Ja hoor, we hebben de jackpot gevonden hier op de bovenste verdieping van het wrakke museum. Daar vind je twee enorme vitrines vol met spullen van de latine. Het zijn nieuws artikeltjes aandelen hier nog een auto tikkeltje 14augustus goud. Duikers geven het op. Maar, zegt de duiker Kelly Taunton, de latine is nog lang niet van ons af. En het mooiste zijn toch wel de aandelen die sommige mensen kennelijk gekocht hebben. Of als ze iets vonden zoals hier Pierre Chargé.

[00:10:39]

Die heeft een 1 5 duizendste deel gekocht van wat uit de berg valt in een lupine. Ach kijk eens hier achter een raampje met een tentoonstelling van hoedde Luc, Tine en misschien van binnen uitzag. Daar hangt ook een plaatje in de staat. Sinds 1990 zoekt het duikteam Carignan uit Harlingen naar het achterschip van de Lúthien in 1990. Dit is geen sage over het jaar 15 3.

[00:11:04]

Dit is nu een. Die bergingsoperatie. Die hebben nog vrij recentelijk plaatsgevonden. Ik heb echter geen boot, noch de benodigde kennis van de Waddenzee. Maar wie dat wel heeft, dat is Walter Bakker. Hij heeft honderden schepen geborgen en hij kan mij precies vertellen hoe het er in zijn werk aan toegaat. Buiten op het terras van het Brakken museum spreek ik met hem af en ik vraag hem hoe men überhaupt wrakke duiker wordt.

[00:11:30]

Ik heb altijd in de visserij gezeten en waar ontdekte duikers die een wrak gevonden hadden. Daar zat 600 ton koper en negenhonderd ton loten. De visserij was op dat moment niet zo heel goed. Toen ben ik gaan bedenken om dat eruit te halen. Hoe we dat konden doen? We zaten eerste eigenlijk van alles bij te zijn. Mevrouw aan de tafel, zo van je moeder oud zou grijpen als op een kermis in die kasten. En toen hebben we eerst zou grijpen, gehuurd kijken als dat wou.

[00:12:00]

En dat ging eigenlijk.

[00:12:02]

En hoe zit het dan met die Tine? Het verhaal wil dat ze hebben heel veel goud uit geborgen. Er is zestig jaar geborgen en trakt grote kuis. En dan bedoel je dan de eerste zestig jaar na het zinken? Ja, het is er heel veel uitgehaald. Ze konden met laag water op het wrak lopen met schepnet en haalden ze de munten eruit. Ziet heel veel munten en toen lag ie aan de oppervlakte. Dat is later met een storm een stuk verplaatst in wat dieper water.

[00:12:27]

En het schijnt dat nu moet die op ongeveer 9 meter diepte liggen in het zand. Maar dat is nu een zandbank overeengekomen op die plek. Maar in ieder geval, dat is heel veel uitgehaald. Het verhaal doet eigenlijk min of meer. Er is één partij goud. Hebben ze niks van gevonden, hebben ze maar één stapel gevonden.

[00:12:44]

Die ene goudstaaf daar, Dries, had het ook al over de Bagger Molen, de Karry Mata had die toendertijd opgedoken en Walter plaatst echter nog zijn vraagtekens bij die vondst.

[00:12:56]

Die hadden een afspraak. Als ze goud zouden vinden zou dat zoeken betaald worden en als geen goud vonden, dan werd het niet betaald door de loge.

[00:13:04]

Walter vertelt over de Lloyd's. Zij waren de verzekeringsmaatschappij waar de leptine inclusief goud lading destijds was verzekerd. De gigantische claim op het gezonken schip heeft hen op het nippertje naar niet genekt. Wellicht dat ze daarom er zo op gebrand waren 140 jaar later de bergingsoperatie te financieren. Op één voorwaarde er moest goud naar boven komen.

[00:13:33]

Dus die staaf goud is waarschijnlijk nep.

[00:13:35]

Die hebben ze gemaakt omdat zoeken betaald te krijgen. Dat Brack heeft hier helemaal op de kast gelegen. Die Kalamata, die Tim Morelli heeft alles eruit er ook met het hele schip weggehaald. Ja dat dat is in stukken geraakte en dat is gewoon door die Kalamata heeft. Dat hele veld hebben ze uitgebaggerd en ik heb mensen gesproken die erop gewerkt hebben. Die man is nu dood door een hele Ahlmann. Die heeft daar weken op gestaan. Waar we bij die bagger molen om alles na te kijken als er ook munten of ze in zaten.

[00:14:03]

En in al die weken dat die op dat ding gewerkt heeft, hebben ze één munt gevonden. En die zat eigenlijk in een stuk ragout van een kier. Daar hebben ze me uitgetrokken en eens relaas gedaan en daar heeft ie en hebben ze een paar borrels voor gekocht bij hotel Jansien op West-Terschelling.

[00:14:23]

Van Walter begrijp ik dat er van het wrak zelf niks meer over is. Het is helemaal kapot gebaggerd. Er zijn daarna nog enkele avonturiers geweest die het erop wilden wagen, maar er is nooit meer iemand rijk van geworden. Het schip is dus verloren. Maar geldt dat ook voor de schat aan boord?

[00:14:40]

Kan het ook niet zijn dat het misschien is verplaatst? In al die eeuw dat het niet meer alles daar ligt, maar dat het misschien wel in de duinen is geraakt. Nou goud te zwaar werd verspild. Niet terecht. Dat blijkt aardig op plek leeg. Hoewel, zowel munten op het strand vinden ook losse munten, maar een staaf goud is al zo zwaar zijn die ze al winkelrek verplaatsen. Ik heb nog wel een laatste vraag, want ik kan niet duiken en ik heb ook geen grijparm.

[00:15:03]

Nee, ik ben toch op zoek het liefst stuk naar een munt voor een lupine? Kan ik het ook gewoon ergens anders zoeken dan op de bodem van de zee? Ja, metaaldetector bij het strand langs brengt heel veel munten op het strand om. Spoelde toch wel aan die munten een enkel muntje, wel door de branding, door de werking van water. Die muntjes, die wapperen toch al naar het strand toe? Ja ja hoor, daar zijn de mensen bij en die hebben heel veel munten op strand om.

[00:15:28]

Het beste is denk ik een beetje bij een paar lacht. En dan naar de westkant op die gronden. Daar zijn de meeste schepen vergaan en komt het door de stroming die die die tussen die zee gaat en in de boot buiten omdat die stroom eruit gaat. Heb je een hele ondiepte voor de kust en daar stranden schepen vroeger op, dan kan je daarvan.

[00:15:50]

De latine zelf is dus niks meer over. Maar het zou kunnen dat het toch nog goudstaaf op de bodem liggen. Ik heb echter geen schip met een grijparm mee in de zeebodem te graven en ik heb daar ook geen geld voor. Maar ik krijg van Walter ook een stukje hoop mee. Want wil je een schat zoeken op Terschelling, zegt ie, dan hoef je niet per se de zeeën. Dus huur ik een metaaldetector en ga ik langs. Bepaal achter om eens flink huis te houden.

[00:16:16]

Daar sta ik op het meest westelijke puntje van Terschelling. Je kan Vlieland zien liggen en het is zonnig en het waait. Maar goed, het waait er altijd. En hier is het, dus gebeurt precies hier tussenin. Is die Lúthien ten onder gegaan? Destijds was het blijkbaar niet zo diep. Heeft maar een paar meter onder het water gelegen. Als je nu kijkt ook het water is wild, het strand is breed. Het is totaal onduidelijk hoe diep het overal is.

[00:16:43]

Je kan het niet zien en je vraagt je bijna af waarom dit in je hoofd zou halen om hier met zijn enorme schip met zo'n ontzettend kostbare lading doorheen te varen. Als je als je als je niet precies weet wat er dan op de bodem ligt en hoe diep het is dan. Dan zou wel gek zijn ermee te gaan varen met zo'n schat. Weet je het? Het verhaal van de Latine is natuurlijk prachtig, van een goud schip dat gezonken is.

[00:17:07]

Het enige Goudt schip dat nog te vinden is, was Ik hoop oprecht dat ik nog iets kan terugvinden van de lupine. Nadat ik de footage van de metaaldetector heb ingesteld en de bijbehorende koptelefoon op mijn hoofd zit, richt ik de detector op een rondslingerende lipje dat ontdaan is van het blik. En ik hoor dat het piepen in mijn oren toeneemt. Deze geslaagde test betekent dat ik klaar ben om schat te zoeken. Ik loop het hele strand af langs het water, langs kleine zandkastelen en kom uiteindelijk bij de duinen uit.

[00:17:45]

En dan lopen we tussen het helmgras door die verderop op het strand te Spall acht en vanaf acht ben ik een beetje over het strand gegaan richting de duinen. Tot dusver een heel stabiel piepje. En misschien is dat ijdele hoop. Misschien moet ik hier wel uren lopen voordat je echt iets vindt. Het kan overal liggen. Hm.

[00:18:13]

Hoop ook vooral dat ik niet te diep hoef te graven straks in het zand. En hoe ver kan een munt aan land komen? Door wind en door de getijden?

[00:18:24]

En door de tijd die speelt met de kustlijn? Tot dusver geen succes. Maar we gaan stug door. Wie weet.

[00:18:43]

Alle hoop ten spijt vind ik geen goud, geen koper, zelfs geen stuk wrakhout. De tijden zijn veranderd, denk ik. Waar vroeger hele koopvaardijschepen voor de kust verging, zie je nu op de horizon slechts enkele containerschepen voorbij schuiven. En het zet me aan het denken. Hoe zat het ook alweer op Terschelling? Hadden ze niet een paar jaar geleden een Shauna Amie toen er containers met schoenen aan land spoelden? En later kwamen er in diezelfde hoeveelheid banana land?

[00:19:10]

En vorig jaar spoelden er ook zo'n enorme schatkist aan. Eigenlijk hoef je tegenwoordig helemaal niet op zoek te gaan naar schatten. De schat komt naar je toe op Terschelling. Vraag maar aan Marleen. Zorgdragen van pony's Centrum de Prairie. Hierbij ons strand over ga, ik zeg maar onderstaand overgang, waarbij de staat de overgang van Formerum op Terschelling. Daar spoelde Amal My Little Pony's aan. En ja, aangezien wij vlakbij wonen en een pony centrum hebben, was het natuurlijk wel heel toevallig.

[00:19:41]

In ieder geval heel bijzonder dat dat vlak vlakbij ons juist meilleure pony's aanspoelde.

[00:19:45]

Marleen, die legt uit dat tijdens een heftige winterstorm in januari 2019 een groot containerschip langs de Waddeneilanden voer en in de problemen kwam. Door de heftige deining vielen een aantal containers van het schip in zee, waardoor ze open sloegen en de inhoud vrij spel kreeg. Een dag later was het hele strand gevuld met spullen, van tuinmeubels tot kinnen, jasjes en vooral militaire pony's. Toen al die spullen op strand aanspoelde, ging dat natuurlijk als een lopend vuurtje over het eiland, dus we gingen ook even op strand kijken wat er aan de hand was.

[00:20:17]

En toen zagen we al gauw dat er allemaal Maillard op pony's waren. En iedereen die zocht leuke spullen, maar ging ook spullen opruimen. Want het zijn de. Ja, je hebt natuurlijk ook het verpakkingsmateriaal niet. Niks zit los in een container en dus is dit allemaal verpakkingsmaterialen mee. Dus mensen gingen er rotzooi opruimen en leuke spullen meenemen. Nou, eigenlijk is dat ene toen het arme en uhm, toen zei ik van ja, dat zijn nu mensen.

[00:20:39]

Die gooien hun aanhangwagen vol met meilleure pony's, maar die komen straks thuis in die denken wat moeten we daar eigenlijk mee? Ik zeg waar beginnen gewoon een noodopvang voor de My Little Pony? Ze kunnen met al die juffers die heel veel hebben en denken wat moeten we de medi kunnen dat bij ons brengen? En dan gaan wij in de zomer, als onze pony centrum weer open is en dan allemaal pony fans komen, gaan we gewoon nieuwe baasjes zoeken voor al die drenkelingen.

[00:20:59]

Maar pony's?

[00:21:04]

Terschelling zou altijd een plek blijven waar schatten aanspoelen en schepen vergaan. De ene keer is het een berg plastic, de andere keer een fortuin. Voor de mensen geldt die verdeeldheid ook. De ene keer is het een zegen, de andere keer een ballast. Onderhevig aan de deining van de golven. Ondergaat Terschelling zijn lot? Ja, maar je doet er ook wel weer iets nuttigs mee. En dat was vroeger natuurlijk ook wel zo. Wij wonen zelf in een oude boerderij en de de basis van de boerderij zijn oude scheep masten.

[00:21:35]

Dat kan je gewoon nog zien zitten. Zit een katrol ergens in de zee? In die zin doet wel weer iets nuttigs met wat er aankomt, zeg maar. Ja, dat is wel over nadenken.

[00:21:43]

Van wat kan je nog weer gebruiken en wat.

[00:21:46]

Maar ook wat kan je delen? OLEN Tine liet Tine. Ervoeren schip, er verging een schip. De bodem lag vol met goud of de bodem ligt nog steeds vol goud. De latine blijft een mysterie en inmiddels mag niemand er meer aankomen.

[00:22:04]

En misschien is dat maar beter. Ook voor de Margie in ieder geval.

[00:22:08]

Daar lagen nu uitschreeuwde. Brussel Door de bærum. Het verhaal is zo. Je luisterde naar verborgen verhalen in de podcast van de ANWB en wil je de plek die ik in deze afleveringen bezocht met eigen ogen gaan bekijken. Daar kan kijk op Abebe, je kunt TNL slechts podcast.

[00:22:50]

Voor meer informatie en nog meer bijzondere verhalen wil je niets missen. Abonnee dan op deze podcast in je favoriete app?