Happy Scribe Logo

Transcript

Proofread by 0 readers
[00:00:05]

Tessa Het is bijna donker lopen in het bos. Bijna alle vogels zijn ook aan de beurt. Met de bouw van de. Dit is Verborgen Verhalen, een podcast van de BBC.

[00:01:05]

In deze podcast gaan we op zoek naar mysteries in Nederland, raadselachtige natuurverschijnselen, lokale legenden en oude mythes. Verhalen uit alle uithoeken van ons land die vaak al eeuwen van mond tot mond gaan. Want zijn het fantasierijke sprookjes? Of is er werkelijk iets vreemds aan de hand met deze plekken? Mijn naam is Pascal Vanhulst en ik zoek het voor je uit.

[00:01:35]

Ik loop midden in een Drents bos, de paden achter me gelaten en de bomen zijn dun en hoog. Ik heb inmiddels geleerd al dat veel van deze bomen hier eigenlijk niet eens thuishoort en veel Douglass bomen ook exoten, laag struikgewas, hier en daar wel wat hoog gras, wat braam, struiken, dennenbomen. Het is Bessel stil. Weinig vogels valt me op. Wat ze wel heel mooi en dat ruikt. Het ruikt zoals je verwacht dat een Drents bos ruikt.

[00:02:20]

Kijk, hier is een hol van een vos of een das.

[00:02:28]

In deze aflevering wil ik op zoek naar het reuze. Ooit was Nederland en met name hier rond de bossen bij Schoonloo rijk aan enorme zoogdieren. Mammoeten, wolharige neushoorns, sabeltandtijger en het reuzengroot. Daar is echter een belangrijk verschil tussen het reuzen hert en zijn kolossale collega's. Want waar de rest tienduizend jaar geleden uitstierf, blijkt het hert nog lang daarna te hebben geleefd. En wij mensen hebben nog lang met hen over de Nederlandse bodem gewandeld. Maar de vraag is hoelang.

[00:03:05]

In de geschiedenisboeken wordt het hert altijd in verband gebracht met de ijstijd, met het wegtrekken van het ijs verloor ook het hert zijn leefgebied. Maar in 2004 bleek dat we er al die tijd naast zaten. Uit een Brits onderzoek naar de bodem van de Noordzee blijkt dat het hert nog veel recenter heeft geleefd. Tot 3.000 jaar geleden heeft hij nog bestaan en was naast de vos, de das en de muis het reuze hert deel van onze fauna en.

[00:03:34]

Volgens de Drentse Almanac zijn zelfs bewijs voor het herd gevonden in de elfde eeuw. Het is slechts 900 jaar terug. Destijds schreef koning bisschop Balderik het voorrecht voor de bevolking uit om te jagen op Aiello. Het skeeler waar het elo vermoedelijk verwijst naar elanden en SKLO naar onze reuzen hert. Zou het dan echt? Dan was het in die tijd absoluut ons grootste landdier. Zelfs nu nog zijn er af en toe mensen op de wereld die beweren dat ze een hert zagen dat zo groot was.

[00:04:10]

Maar een reuze het hol. Hoe groot is het eigenlijk precies? Na de wat grotere Eén van de grootste werken die ooit geleefd heeft. Niet het allergrootste werk, want het was de kop e-land ook ongeveer in dezelfde tijd geleefd. Daarna hebben we het over de Laat Pleistoceen, zeg maar van de tienduizend jaar geleden. Dit is Hans-Jörg.

[00:04:34]

Ik heb hem opgebeld, want hij weet alles wat hij moeten weten over het reuze hert.

[00:04:38]

Ik ben opgeleid als musicoloog en als cultureel antropoloog, maar ik ben eigenlijk al mijn hele leven bezig met het zoeken naar andere uitgestorven dieren, zoals de mammoeten en andere dieren. En zo kwam ik ook het reuzenrad tegen.

[00:04:54]

En Hans-Jörg, hoe zag zo'n reuze hert er nou precies uit? Op schouderhoogte van twee meter hoog? Volwassen mannetjes. Is echt fors. Echoot elk koppeltje kreeg van die sprieten. Twee jaar geleden van de club 25 kilo en de spanwijdte kon iets van drie een halve meter als meter.

[00:05:17]

En neem even mee terug naar de tijd dat het reuzenrad echt floreerde hier. Hoe? Hoe zag Nederland het toen uit?

[00:05:23]

Nederland was in die tijd een grote vlakte die helemaal doorliep. Grote grasvlakten doorliep tot Engeland. Je kon zo naar Engeland lopen. De Noordzee lag droog en als je oostwaarts ging dan kon je wel doorlopen naar Siberië zonder dat het landschap noemenswaardig veranderd was. Gewoon één groot aaneengesloten ecosysteem. Wat bestond uit het gras, steppen en rabanne. Alweer die beesten op komst. Kuddes mannelijke bizons, paarden, leeuwen die ze achterna zaten en ze ook hun schouder.

[00:05:59]

Ik kan me voorstellen dat die zeker die mannetjes die paste gewoon helemaal niet in een bos met zo'n groot gewei.

[00:06:05]

Waar en in een bos met zo'n breedte brede stangen op je kop is dat natuurlijk hartstikke handig. Binnen de kortste keren was de gaslekken. Dat is ook een aanwijzing dat er een meer open gebied kregen. En in die kiezen gingen we dus plantmateriaal werd je onder een microscoop kan bekijken en daarin zien we ook stuifmeelkorrels zitten. En die zijn zowel van loofbomen afkomstig als van planten. En er is één soort plant.

[00:06:36]

Die werd heel veel gegeten en dat is Artemisia alsem, Artemisia alsem plantjes hertje.

[00:06:55]

Het komt er volgens mij op neer dat ik eigenlijk gewoon veel meer moet leren. Over Herter vind ik het reuze het ooit vinden over sporen en over geluiden, over poep en over bomen en planten. En hoe vind ik een hert? Daarom heb ik afgesproken met Evert. Hallo, ik heb een afspraak met Evert eventuele. Nou ja, opgezette vossen en dassen. Het begint al goed. Geen opgezette reuzen herten hierbinnen. Wagens. Evert Heyvaert. Evert Thomas is boswachter voor Staatsbosbeheer in het hart van Drenthe en hij neemt me mee naar een plek in het bos die uitstekend is voor het vinden van reeën.

[00:08:06]

En niet dat ik daarna specifiek naar op zoek ben. Maar het helpt me wel bij het vinden van herten soorten in het algemeen. Daar werd Evert alles over. Het bos waar we doorheen lopen is jong, fris en staat vol met exoten. Ik ben dus op zoek naar de reuzen. Dat reuzen, het heeft hier ook gelopen. En misschien loopt het nog steeds. Dat is het vermoeden en de jaartallen verschillen een beetje. Sommige mensen zeggen dat die tienduizend jaar geleden is uitgestorven, sommige duizend.

[00:08:35]

En er zijn mensen die beweren dat ze nog niet lopen. En dat wordt onder andere verteld over deze regio. Maar nu weet ik überhaupt niet zoveel van Herten, dus ik dacht voordat ik op zoek gaan moet ik eigenlijk een beetje weten waar ik op moet letten uberhaupt. Als ik op zoek gaan naar een dier. Ja, dat is zeker handig om te weten. En als je reppen over de familie van die reuzen werpen we de edelherten die hier nog steeds voorkomen.

[00:09:03]

Maar wie qua bouw wel heel veel heeft van dat reuzen hert. Maar daar zijn wel onderdelen van zo'n reuzen hert hier in ieder geval op! Op gebaggerd. Hier worden wel veel zand wordt hier gewonnen en daar worden wel restanten van dat soort dieren opgegraven. Dus ze hebben hier zeker rondgelopen. Ik wou dat ik het gezien had. Herten die houden wel van rivierdalen, beekdalen dus. Drenthe is echt een zant provincie en hier loopt al het water van de flanken naar de beekdalen.

[00:09:39]

Dus dat zou ik me goed kunnen voorstellen dat het reuzengroot zich daar inderdaad het beste thuisvoelt. Dus ik denk dat vooral s avonds tegen de schemer en s morgens vroeg dat je de grootste kans hebt om herten te spotten. Het heeft geen zin om s middags door het bos te gaan lopen. Pas tegen de schemer s avonds denken ze van nu best veilig genoeg om dat bos uit te gaan om in het beekdal te gaan grazen. Want in de beekdalen heb natuurlijk het malse gras, dus zelfzaken kunnen voorstellen dat ze dan tevoorschijn komen.

[00:10:07]

Dus juist als de zon net opkomt en was die ondergaat, dan kan ik het best. Ja, precies dat raad ik altijd mensen aan. In ieder geval als er reeën willen gaan kijken. Maar dat zou voor de reuzen natuurlijk ook opgaan.

[00:10:19]

Ik vermoed van wel ja, maar waar moeten we naartoe? Nou kijk, jij bent hier al het pennetje aan. We zijn mee venneke types. Dat kun je zien aan het riet. Ha, dat is helemaal vol met riet en andere planten die houden van vocht. Ik zie ook billen gestaan. Nou, dat betekent ook dat het vochtig is, want willen gehouden ook van vocht en aan de randen zie je ook heel veel berken. En zijn dat dan ook?

[00:10:44]

Zijn er dan planten waar je op zou moeten letten als je op zoek gaat naar herten zoals het hoge gras bijvoorbeeld? Nou ja, dat is dus het malse gras waar ze van houden. Zou overdag knabbelen ze hier wel wat aan dat de pijpenstrootje wat hier staat. De huizen van maar.

[00:11:00]

1, want er is eigenlijk een chedjou de de vloeren ook zeggen. Maar de bosgrond bekijkt de vloer van ons land. Het ligt heel erg veel, maar dat zit er daar niet dingen tussen. Was er specifiek zo chiens? Varens onder andere en heel veel mossen?

[00:11:17]

Dat vind ik sowieso knap van die dieren dat ze precies weten wat ze wel en niet kunnen eten. En ik moet ook zeggen van normaal. Zoek ik altijd naar sporen van reeën en herten. En dat zijn dat soort sporen. Wat is dat Wijchenaar? Dat is dit wel, maar het is gewoon een stuk bast van een boom. Een een barst dat helemaal kaal geveegd is en dat zie je heel veel. En daar hebben de bokken hun hoorns die in een bepaalde tijd elk jaar worden afgegooid, maar waar weer nieuwe aan groeien.

[00:11:46]

Dat is heel harig. En dat haar, dat gaat op een gegeven moment jeuken. En dan moeten die beesten dat haar kwijt. En dan beginnen ze te vegen. En dat noemen ze dan veel schade waar de herten en de reeën dan hun gewei aan hebben schoongeveegd. Wat ook handig is, is om slaapplekken te zoeken, want s nachts zoeken ze een plekje waar ze kunnen slapen in een bos als dit. En dan maken ze een soort van berte in het mos en dat krabben ze maar een beetje uit.

[00:12:16]

En de daar kun je dus zien dat daar ofwel reeën herten op uit hebben geslapen. Die zijn wel te vinden. Gert Bettens typetjes. Humblé.

[00:12:38]

In Nederland een levend reuzenrad vinden, dat is een pittige, zoniet onmogelijke opgave, een dood reuze hert daarentegen. Dat heb je zo gevonden. In Naturalis bijvoorbeeld staat een enorm skelet en bestaan er ook nog dingen in Nederland die al veel ouder zijn dan het hert? Ik heb met Janneke Hylkema afgesproken in het hunebed centrum. Zes archeologen. Ze kan me alles vertellen over de grond waar ik naar moet kijken en wat ik moet zoeken, wil ik nog meer over het hert te weten komen.

[00:13:15]

Ja, ik moest denken ik liep het al eventjes rond en we zijn hier op het in het euh, hunebed centrum. En het viel me op dat sommige bordjes moeten even kijken wat er hier bijvoorbeeld. Heb je een enorme kaaij liggen in de stater Precambrium? Circa 850 miljoen jaar en euh, en hij ligt er nog en er bestaat nog. Toen dacht ik als die steen je naar 850 miljoen jaar kan liggen. Dan kan het toch niet anders dan dat het reuzenrad op z'n minst nog in de grond moet liggen, dat er iets van gevonden wordt of dat misschien zelfs nog rondloopt.

[00:13:47]

Welbegrepen dat uit de Noordzij en uit de grote rivieren wel eens resten worden opgebracht. En het zou in Drenthe eigenlijk best nog wel kunnen dat het gebeurt, maar dan moet toch vanuit grote diepte komen. Wat is grote diepte? Nou, we hebben we voelen. Wanneer was de 2009? Hebben we een keer bij een heel diep gat van 5 6 meter diep bij het Oranjekanaal Mammoet botten gevonden en ook van wolharige neushoorn. En het is eigenlijk dezelfde fauna als die waarin het roze hert ook leefde.

[00:14:14]

Dus ja, op dat soort vindplaatsen zal je die resten best tegen kunnen komen. Het is precies wat het eigenlijk best geknelden. Er worden wel mammoeten gevonden tot het reuzenrad. Die heeft hier ook rondgelopen in grote getalen stel ik mij zo voor.

[00:14:29]

Dan kan je er van uitgaan dat die beesten hier gewoon waren.

[00:14:31]

Precies dus eigenlijk dat. Ik heb goede moed. Ik zit in ieder geval in het goeie goeie gebied wat fauna betreft. Formal heel prehistorisch dier, die mammoeten en reuzen, herten, wolharige neushoorns. Is het ook echt iets waar jullie naar op zoek zijn?

[00:14:45]

Bij die gelegenheid wel. Eigenlijk als archeoloog ben je natuurlijk op zoek naar resten die met mensen te maken hebben. En die vondst van die mammoet botten, daar had eigenlijk niks met mensen te maken. Dat waren allemaal botten van een van alleen mammoeten of nog van andere mammoet.

[00:14:59]

Een stuk van wolharige neushoorn pooters tot resten van een snoek. Kleine vogels en zelfs resten van kevers. Echt zo'n vijftigduizend jaar geleden.

[00:15:10]

Dit is wel goed om te horen, want je zegt een mammoeten die zijn uitgestorven, dat weten we. De wolharige neushoorn ook, maar vogeltjes en snoeken en kevers die zij nog steeds is. Als je het zo zegt, heb ik nog steeds hoop op het reuzenrad in Drenthe. Ik zou, maar ik zou ook zijn. Als die ergens in Nederland moet lopen dan. Dan is het hier een hele mooie omgeving voor. Ja, ik weet niet fit voor ze Esthétique doet dat ie hier rondloopt, maar ik denk qua omgeving de bossen.

[00:15:35]

Ja, bossen maakt natuurlijk ook open grasland nodig om te grazen.

[00:15:44]

Kennelijk moet ik dus veel meer aan de rand van het bos zijn. Daar waar de velden euh, beginnen en doorgaan. Ik ben daar nu nog op weg. Kijk, ik ben er bijna. Ik zat helemaal niet goed in het bos. Daar blijft zo'n hert hardstikke steken met zo'n enorm gewei. Dus als je ooit een reuze hert wil vinden, dan moet je daar zeker niet zijn. Oké, ik kom nu aan de rand van het bos en ik kijk uit over een veld waarvan een deel van een boer is, denk ik.

[00:16:17]

Gewassen aardappelen. Stel je toch eens voor dat je hier aan de rand van het bos gaat zitten op een boom.

[00:16:26]

Je hoort in de verte de hoeve. Of het geluid van een van een hert. Dan duikt er om de hoek het enorme gewei op van een reuzen hert naast de merels en de kraaien.

[00:16:44]

Een enorm dier tegenkomt. En ik begin de verhalen te begrijpen. Het wordt heel invoelbaar als je loopt de verhalen van mensen die denken dat ze iets gezien hebben terwijl ze hier in de schemer liepen. Geen mensen om ons heen.

[00:17:02]

En dan kan het voor me zien dat de heer Baldrick een papier uitschreef waarin die zei Het is u vrij om te jagen op Helo skeeler. Wat ik leuk waardeer, is dat de tijd zo relatief voor tussenliggende dingen van miljoenen jaren geleden. En euh, ik dacht altijd dat de ijstijd best lang geleden was, maar het is zo relatief dan nu. En daarom heb ik kijk, wordt ik optimistisch. Denkt dat ik denk aha, dingen van zo lang geleden, die kunnen gewoon de tand des tijds doorstaan.

[00:17:36]

En wie weet nu nog onder ons zijn, net als die die vogeltjes in die kevertjes. En misschien dat die vlinders die hier rondvliegen zijn veel vlinders hier. Dat die ook een microscopisch klein onderzoek gaan doen als zelfs het stuifmeel van van vijftigduizend jaar geleden nog bewaard is gebleven in goede omstandigheden.

[00:17:55]

Misschien kunnen we beter proberen om rupsen te laten praten of kevers. Die kunnen ons alles vertellen. Die weten precies van een kever of kever. Hoe het werkt hier op dit veld is het hert niet. Dat kunnen we nu wel concluderen, maar een bos heeft een boel randen. En Nederland heeft veel velden. Dus we geven nog niet op. Daar, aan de bosrand, uitkijkend over het weiland, zakt de moed maar steeds verder in de schoenen.

[00:18:33]

Ergens besef ik mij maar al te goed dat het hert op zijn laatst 900 jaar geleden is uitgestorven en misschien misschien dat er nog wel ergens een verdwaald exemplaar rondloopt.

[00:18:46]

En misschien heel misschien dat het dan hier in Drenthe is. Maar ik begin me af te vragen hoe het kan dat het reuzen hert niet meer is gezien in Nederland en waarom het toch zo fascinerend blijft. Ik kom met deze vragen nog één keer terug bij Hans-Jörg.

[00:19:05]

Er zijn natuurlijk gefascineerd door die Burri, dieren vinden dat bijzonder en dan gaan we fantaseren wat wij heel graag willen weten. Hoe kan dat nou, dat zo'n beest met zo'n zwaar gewei op z'n kop überhaupt op het maakt? Maar ook dat je ermee kan overleven. En dat zijn wij dus al snel geneigd om het in dat gewei te zoeken. Er is dus inderdaad wel iets verkeerds aan het tegen het einde van de ijstijd aan een praatje. Ongeveer 10.000 jaar geleden begonnen de smeltende ijskappen smelten.

[00:19:35]

Is die mammoet steppe verdwenen? Zompig geworden? Mammoeten konden hier niet goed uit de voeten en er is dus een grote klimaatsverandering geweest, waardoor ook het hele voedselaanbod voor al die grote dieren, die megafauna of zelfs doden zoals we dat noemen, waardoor het voedselaanbod verdween. Maar de grap is dat het Rezaian tot ver in het Holoceen is. Het tijdvak waarin er nog steeds leven is, dook in een leeg welde mammoeten, neushoorns, rode leeuwen. Allemaal al verdwenen waren.

[00:20:04]

De Neanderthalers waren verdwenen, reuzen het leven en de moderne mens bleef. Maar kennelijk kon dat reuzen best wel overweg met die veranderingen. Daar is dus ooit iets gebeurd, waardoor er geen mogelijkheid meer was voor de dieren om te overleven. Terwijl we vooral moeten kijken dat zo'n dier heel lang succesvol is geweest, 400 duizend jaar lang is je weet te overleven.

[00:20:32]

Het is al langer dat de Homo sapiens nu bestaat.

[00:20:34]

De vroegste fossielen van de moderne mens van ons dus zijn 300.000 jaar oud en bestaan dus ook al lang.

[00:20:42]

Maar willen we het beter doen dan dat reuzen het, dan moeten we dus eigenlijk nog honderdduizend jaar door. Minstens?

[00:20:47]

Ja ja, dat is er zo. Maar het is geen kwestie van weken kijken en de natuur verandert continu alles. En als je ook een hele lange tijdschalen kijkt, dan zie je echt hele grote dramatische veranderingen optreden. De mammoeten komen. De mammoeten verdwenen. Het reuze uitkomt verdwijnt. De mens komt. Die is nu heel succesvol. Maar als we de coronaire die de natuur ons aanreiken volgen. Dan kun je niet anders dan concluderen dat er ooit terug in de toekomst ook de mens zal verdwijnen.

[00:21:23]

Goed de kans om een hert te vinden in Nederland, die is er eigenlijk niet, maar wat niet is kan nog komen. En wie weet dat er met een nieuwe klimaatsverandering alweer een ander hert opstaat? Misschien een soort Warmtewet in plaats van een eigen hert? Een kaal hert? Zou toch kunnen? Ik doe nog een verwoede poging om het reuze hert te vinden, al is het maar om afscheid te nemen van M en een soort memorie te maken voor ons grootste landje van de afgelopen duizend jaar.

[00:21:56]

Ben nu voor de derde keer in Drenthe beland en nu moet het gebeuren. Ik heb geleerd dat ik in de schemering moet gaan zoeken. Dat is het nu dat de zon over een uurtje ondergaat. Natuurlijk niet te hard praten. Ik ben aan een bosrand. Het uitzicht over een weiland dat met gemengde grassen zowel hoog als laag. De recessie achter mij is een beetje en het bos rond het beekje zit vol met mossen en grassen. Ik zou zeggen. Perfecte gebit voor.

[00:22:46]

Stilaan praten en misschien wat Menard stappen te pas goed. Shard. Armand. Eerder werd ook eigenlijk niets meer uit de weg gegaan. Misschien moeten we er ten bate van stellen, zeg ik tegen mezelf.

[00:24:01]

Maar dat. Guiscard. Je luisterde naar Verborgen Verhalen, een podcast van de ANWB en wil je de plek die ik in deze aflevering heb bezocht met eigen ogen gaan bekijken. Daar kan ik het Abebe Punt DNL Slash podcast. Voor meer informatie en nog meer bijzondere verhalen. Wil je niks missen abonnee dan op deze podcast in je favoriete app?