Happy Scribe Logo

Transcript

Proofread by 0 readers
[00:00:04]

Toen mijn gedachten laat teruggegaan. Mijn vader heeft altijd een zakdoek bij zich. Is te herkennen als ik een die ook van hem meegenomen. En die boom zakte ook in die boom geknoopt. Hoe heb je dat gedaan? Ik weet nog wel dat ik hem in heb gehangen en achteruit ben weggelopen, want je mag niet je dat zijn, mijn oma dan vroeger. Je mag niet terug naar de boom toekeren.

[00:00:31]

Nu is het niet beter.

[00:00:33]

Mijn vader is dus wel opgeknapt. Dit is Verborgen Verhalen, een podcast van de ANWB. In deze podcast gaan we op zoek naar mysteries in Nederland. Raadselachtige natuurverschijnselen. Lokale legende is een oude mythes. Verhalen uit alle uithoeken van ons land die vaak al eeuwen van mond tot mond gaan. Wat zijn het fantasierijke sprookjes? Of is er werkelijk iets vreemds aan de hand met deze plekken? Mijn naam is Pascal Vanhulst en ik zoek het voor je uit. Wil het echt werken, dan moet het ritueel aan een aantal eisen voldoen.

[00:01:42]

Waar we, waar we, waar we, waar het op te hangen lapje stof komt van het lichaam van de zieken de nacht ervoor. Oh, ik verdrink in dit verhaal. Jouw! Het aan de boomtak knopen van de stof mag niet door vreemden gezien worden. Je moet een toverspreuk prevelen, maar helaas weten de historici deze niet meer handig. Als het lapje is opgehangen, loopt je achterwaarts terug. Toon nooit je rug aan de boom. Vroeger sneed je in het levende vlees onder je nagel en Gertie en voegde de druppels bloed in de bast van een boom toe.

[00:02:15]

Zomaar wat dingen die je vindt als je gaat zoeken naar de koorts. Boom Pfff, hou het zoveel theoriën. Ik wil gewoon een lapje in de boom hangen zo.

[00:02:29]

Onder de rook van Nijmegen ligt natuurgebied de Overasseltse Vennen en in dit gebied staat een kapel en een lapjes boom die met elkaar verbonden zijn. De kapel is heden ten dage een ruïne, maar wel een die netjes in stand wordt gehouden.

[00:02:43]

Naast de kapel staat een lapjes boom, ook bekoord boom genoemd. Dit is een grote eik waarin mijn stukje stof flapjes hangt om naasten te helpen van hun koorts te genezen. Heeft de koorts boom echter geneeskrachtige werking? Dit is een plek die al meer dan duizend jaar een grote aantrekkingskracht heeft op mensen. En mocht je denken dat dit een verhoute dat een donker grijs verleden nou, dan zit je de naast de kerstboom van Overasselt die leeft. En misschien wel als nooit tevoren, want elke dag opnieuw komen er mensen naar deze plek, in de hoop dat de magische krachten van de boom hen zelf of hun ziekte zouden in de omgeving geneest.

[00:03:20]

En het zijn gewone mensen zoals jij en ik. Maar zou dat echt kunnen? Een boom die geneest.

[00:03:35]

We bijna bij de lapjes boom in Overasselt, vlakbij restaurant Sint Walbeck en de plek waar deze koordje bomen staat, is eigenlijk een unm tussen de bomen. Het is een bos. Maar aan weerszijden loopt ook een weg en aan de overkant van de weg. Euh, daar zijn de Overasseltse Vennen is heel mooi moerasgebied en die grote kerstboom staat naast de ruïne van de kapel. Vanaf daar loop je zo het bos in. Via de scouting. Scouting Sint we ik.

[00:04:17]

Ja, dat zie ik wat lapjes in de bomen hangen. Nee, dat is een beetje een klein boompje. Of had ik niet verwacht? Oh, oh, oh, ik schrok jou, de stad een heel nieuw klein eike boompje voor lapjes, maar gretig meuter de daarachter. Daar staat een hele imposante eik en een UNM kapelletje. Of tenminste de ruïne van een kapel. Ja, dat is onze lapjes bomen. Daar hangt vol met afkijken. Wat hangt erin?

[00:05:00]

Nou ja, stoffen kleine de v euh, t doekjes vaet doekjes, sokken zie ik her en der zelfs een mondkapje. Uhm, sommige hangen echt heel hoog. Maar ja, dan moet je via de kapel, want dat lijkt me toch ook niet de bedoeling.

[00:05:24]

De kapel en de lapjes boom. Het is een wonderlijk duo en wie mij precies kan vertellen hoe deze twee tot elkaar veroordeeld zijn geraakt, is Jan reinen van Stichting Batenburg, de stichting die zich het lot van de kapel heeft aangetrokken. Jan is hier geboren in het Land van Maas en Waal en nooit meer weggegaan. Hij kent de legende van Sint Walry en de kerstboom. Voor Jan begint te vertellen echter is het goed om even wat feiten op een rijtje te hebben, want het is een vrij complex verhaal.

[00:05:52]

Dit is een legende die eigenlijk al begint rond het jaar 600. Als verschillende stammen ons land bestieren een van die stammen. Het waren de hoe mannen. Zij woonden hier in de regio en het is niet helemaal duidelijk of het echt een cultuur betrof of simpelweg een roversbende. Maar ze waren er wel rond het jaar 800. Wat later stond hier zo vanaf de tiende eeuw een abdij voor de benedictijnen, die later nog enkele kapel was. Ze hadden hun moederklooster in het Noord-Franse Saint Valery zich, Sam en Warrick.

[00:06:22]

Dat is de Germaanse verbastering van de Franse heilige Valery.

[00:06:26]

En waarom hadden die Franse benedictijnen nu een abdij hier in Overasselt? Wel om die heilige Sint Balderik te aanbidden? OK. En nu komt het, want die heilige Sint Warrick. Die had een zekere faam in Frankrijk als patroon van zieken en koortsblaasjes in het bijzonder. Echter, ook de heilige Willibrord zou hier in Overasselt hebben rondgezworven, die indertijd een Friese monnik was en bij die gelegenheid de dochter van een roverhoofdman, Barrick geheten, hebben genezen. Er zijn dus eigenlijk twee Wilrijks.

[00:06:57]

Pacqué had dat je nog bij bent. Jan, kom er maar in Thumas.

[00:07:02]

Een roverhoofdman die zijn dochter was heel erg ziek. En Willibrordus? Die predikte hier ook in de buurt. En toen is zijn dochter die ernstig ziek was. Die werd genezen door de invloed van Willibrordus. En toen is die roverhoofdman heeft zich bekeerd tot het christelijk geloof.

[00:07:23]

En zo werd het een plek waarvan mensen dachten dat het een geneeskrachtige werking had als men ziek was.

[00:07:30]

Je geloofde in die religie én en je deed hier nog een offer voor de armen van Overasselt en stukje lijf goed, een stukje lijf, goed van het hemd dat je aanhad. En het waren geen complete overhemden of T-shirts. H. H. Moest je dan afscheuren van de zieke en in de boom ophangen en dat zou dan de genezing bevorderen. Daar komt die lapjes boom om de hoek kijken. Lapjes boom. En men ging dan ter bedevaart hiernaartoe. Ja, misschien de zieken ook nog mee en men nam een reep van zijn overhemd af en het werd van de zieke werd in de boom geknoopt en dat zou dan een geneeskrachtige werking kunnen hebben.

[00:08:11]

Door de bijzondere uitstraling van deze plek. Ja, u zegt men deed, maar eigenlijk doet men het nu heel actief opnieuw.

[00:08:20]

Ja Pascal, daar heb je gelijk in. De boom hangt de laatste jaren helemaal vol met lapjes. Daar waar het de vorige eeuw juist een wat vergeten plek was, floreert het volksgeloof. Als ik het zo mag noemen. Juist nu. En dat zie je niet alleen de lapjes in de boom, maar ook aan de manier waarop men deze plek in stand probeert te houden. Stichting Batenburg, waar Jan dus voorzitter is, heeft deze kapel ruïne tot de kapel ruïne gemaakt die het nu is.

[00:08:45]

Dat klinkt een beetje verwarrend, maar ik zal het toelichten, want na de oorlog was van deze ruïne nog minder over dan nu. De stichting heeft de kapel weer hersteld tot wat het voor de oorlog was een iets completere ruïne zal ik maar zeggen, en het is dus eigenlijk een vrij nieuwe ruïne op een stokoude fundering.

[00:09:06]

Hoe moet ik me voorstellen dat deze ruïne eigenlijk bijlag voor de oorlog? Euh, toen stond ie er ook zo. Zoals je er nu staat ongeveer. Ja, daar staan ongeveer. Ik denk twee halve wanden en en de. Hoe noem je het de achterwand van de kapel? En euh, de oostwand was in 1980 ook weg en er waren nog maar twee muurtjes over. Van de kapel waren nog een paar muurtjes over. Ja dan waren er twee zijn muurtjes nog en een de staat.

[00:09:31]

Achterin staat nog een denk een bankje of een grote steen. Die lacht die al. Het is een in oude steen. Die komt uit de sloop van een brugpijler.

[00:09:42]

Het komt er dus op neer dat we hier staan in een duizend jaar oude kapel die is opgebouwd uit de restanten van een middeleeuws Nijmegen. Voor een deel wil je aan een stuk een stukje precies goed. Er is dus een verhaal over een koorts poom van lang geleden, waaraan Sint Walry zijn faam te danken heeft, hoewel dit voor de kerstening was. En er is een kapel die wat later gebouwd is. Is dit nou een christelijk verhaal of is het iets van daarvoor?

[00:10:08]

Als het daarvoor voor de kapel al een nappes boom was, dan is het daarvoor. Daar waren altijd bijzondere plekken waar dit soort dingen dan kennelijk een in gedachten hadden.

[00:10:21]

Ja, de boom is populair, dat mag ook gezegd worden. Het is niet dat ik een item maken om deze boom een beetje meer aandacht te geven, want dat heeft hij niet nodig.

[00:10:31]

Ja, goedemorgen.

[00:10:38]

Er zijn tegenwoordig veel mensen die lijf goed in de bomen hangen en hopen dat de boom geneest. Een van hen is de Limburgse Claire. Als klein meisje liep ze geregeld met haar oma door het bos. Bij de boom en dat vertelde haar oma over de geneeskracht van deze plek. Jaren later is Claire terug bij de boom met een bijzondere reden. Ik ben klaar op voor haar verhaal. Mijn. Mijn vader werd ziek en een tijd geleden, toen was ik daar.

[00:11:06]

Ik was bijna bij mijn ouders op bezoek. En toen was ik een rondje wandelen. En toen kwam ik langs in bomen. Toen moest ik daaraan denken van dat er dus vroeger wel eens waren geweest. Niet dat ik er ineens honderd procent in geloofde, maar ik dacht wel ja. Je zult altijd zien dat je dan niet hebt gedaan en dat het misschien dan toch geholpen had. Als je het wel had gedaan. Toen mijn gedachten laat teruggegaan en mijn vader heeft altijd een zakdoek bij zich is te herkennen, had ik een oude zakdoek van hem meegenomen.

[00:11:33]

En die boom die ook in die boom geknoopt.

[00:11:40]

En heb je daarbij? Hoe heb je dat gedaan? Nou, ik weet nog wel dat ik hem in heb gehangen en toen achteruit ben weggelopen. Want je mag niet je dat zijn, mijn oma dan vroeger. Je mag niet terug naar de boom toekeren en kan maar beter goed doen dan toch. En nee.

[00:11:58]

En nu is het niet beter. Mijn vader is dus wel opgeknapt. Misschien laat mijn vader dan toch het gevoel had dat ze er hoger mag staan. Zwerfwagen of zo. En ja, ik weet het niet. Dat is dan net wat hij nodig had. Ja, misschien wat meer rust ofzo. Dat je. Dat je het buiten zelf kan leggen. Kan me dat wel voorstellen. Tal van mensen dienen deze boom komen omdat ze geloven in de geneeskrachtige werking.

[00:12:32]

Waar zou het dan toch heel misschien kunnen dat deze boom over verborgen krachten beschikt? Ik vraag het aan Karen Wennink. Zij omschrijft zichzelf als drempel hoedster. Dat is een soort coach die mensen helpt bij belangrijke momenten in hun leven. In haar werk spelen dit soort plekken daarbij een grote rol. Zij is ervan overtuigd dat er op de wereld talloze plekken zijn die over een bijzondere kracht beschikken en ze helpt mensen om met die kracht in contact te komen. Om te beginnen legt ze me uit hoe het zit met de kleine en de grote lapjes boom.

[00:13:02]

Die staat er omdat de grote eikenboom vlak naast de kapel heeft. De hele hoge takken inmiddels omdat die zo groot is. En het is gewoon te gevaarlijk voor mensen om daar euh ja, op de ruïne van de kapel te klimmen en een lapje in de boom te hangen. Dus zijn we deze boom. Ik denk wel dat ze gewoon een ijdeltuit van deze grote boom gebruikt hebben om m te cultiveren en om hier neer te zetten als euh ja, als ze sidekicks zou je kunnen zeggen denk ik.

[00:13:27]

Maar zou dan de oude boom die hier staat tenminste de 100 jaar oude boom? Kan dat ook van dezelfde vrucht zijn als de bomen die daarvoor? Ja, dat zou heel goed kunnen. Maar dat wil zeggen dat het wortelstelsel dat dat al duizend jaar daar ligt en dat daar telkens nieuwe scheuten uit omhoog komen. Dus de bomen die je ziet. Die zijn niet precies duizend jaar oud, maar dat wortelstelsel waar het uit omhoog is gekomen. Dat ligt daar al duizend jaar.

[00:13:50]

Is het de enige trouwens? Nee, daar zijn wel meer bomen met een bijzondere achtergrond.

[00:13:55]

En er worden op al die plekken in Nederland die bomen ook nog eens zo gebruikt. Zoals hier in Overasselt.

[00:13:59]

Nee, dat hier in Overasselt is wel een heel uniek exemplaar als lapjes boom als korte boom. Maar ik zie het wel veel meer terugkomen ook. Waarom komt dat terug? Nou, ik denk dat we bij het verliezen van euh. Euh. Zingeving vinden in de kerk, op zoek zijn gegaan naar zingeving vinden op andere plekken. En daarvoor zijn natuurlijk heel veel mensen in de zestiger jaren ook naar India getrokken. Ik bedoel, de Beatles zijn daar een heel groot voorbeeld van.

[00:14:24]

Natuurlijk dat zij daar de zingeving vonden die ze in de kerk destijds niet fijn vonden. En daarin zijn heel veel mensen naar het buitenland getrokken en is eigenlijk wel een beetje jammer, want als je je verdiept in de Nederlandse cultuur kom je tot de ontdekking dat we hier eigenlijk ook heel veel van dat soort verhalen kennen.

[00:14:43]

Ja, maar ik vind het wel interessant, want jezelf ontdekken vind ik iets anders dan hier naar een boom gaan en een deel van je kleding of een stofje in een boom hangen. Voor het welzijn van een ander dan. Dat voelt voor mij toch als grijpen naar een hogere macht?

[00:14:57]

Ja, en zo kan je dat hier ook vinden. En die hogere macht zit misschien wel in de aarde.

[00:15:05]

Een hogere macht en kracht plaatsen bedevaart plek bij zijn grot wordt door velen als heilig beschouwd. En het gekke is dus dat het niet uitmaakt of je een heidense human bent, een christelijke benedictijn of een gelovige passant uit de eenentwintigste eeuw. Allen voelen zich verbonden met deze grond en allemaal geloven ze in de heilzame werking van de boom.

[00:15:28]

En ik moest lachen toen ik dat las, want de benedictijnen waren mensen die van het begin af aan hun heiligdommen plaatsten. Op nog oudere heiligdommen. Maar waar komen die heiligdommen dan vandaan? Dat waren plekken in de natuur, vaak waar mensen iets bijzonders vonden. En waarom vind je daar dan iets bijzonders? Ja, dat kan dan liggen aan wat ze nu heel populair zijlijnen noemen. Maar daar lopen waterstromen door de aarde lopen. Euh, magnetische stromen door de aarde.

[00:15:58]

Dat is niks geks. Want weet je dat? Vogels maken daar gebruik van voor hun migratie. Vissen maken daar gebruik van als ze door de zee heen trekken. Walvissen bijvoorbeeld. En wij mensen wisselen die krachten ook te vinden. En soms ontstaat er dan op zo'n plek waar heel veel energie is of kracht te vinden is. En een enorme mooie boom, want die zijn ook niet gek. Die denken dan ook van hij. Hier kan ik goed gedijen en dan krijg je een boom die in het voorjaar overvloedig bloeit en in het najaar overvloedig oogsten oplevert.

[00:16:33]

Ja, dan kom je daar naartoe als je een vraag hebt natuurlijk. Het is een beetje de grote oude wijze van het bos.

[00:16:40]

Ja ja, ik denk dat je zo zeker kan zien.

[00:16:43]

Dit is natuurlijk niet de eerste heilige plek of kracht plaats, of hoe je het maar wilt noemen die ik bezoek de laatste maanden. En wat me opvalt is dat die plekken actief zijn en veel mensen er mee bezig zijn. Veel van deze plaatsen zijn ooit door de kerk geclaimd, maar het lijkt wel alsof dat label de laatste jaren een beetje slijt.

[00:17:00]

Veel mensen vinden in de in het in de kerk niet meer wat ze daar waar ze naar op zoek zijn. En de kerk komt de laatste jaren niet zo heel goed vanaf in het nieuws. Dus de mensen gaan het daar niet vinden.

[00:17:12]

Maar dan vraag ik me af of je op een andere manier wel vind. Maar stel, je hangt een bloemen in de boom of het zal je zien bloemen, sieraad in de boom. Of mensen dan echt het geloof hebben dat ze daarmee de ander beter maken.

[00:17:24]

Voor mij is het een daad die mijn intentie vorm geeft en mijn mijn intentie is een goede wens voor die zieke. Dus daarin is het denk ik een soort rimpeling als je een steen in het water gooit die dan de rimpeling door het water heen laat gaan en toch van alles in beweging zet. Euh. Maar een handeling zet wel daad. Het blijft niet bij een gedachte. Ik wil eigenlijk niet zeggen. Baat het niet, dan schaadt het niet, want ik denk dat het meer is dan dat.

[00:17:54]

Ik denk dat je dan toch echt wel een intentie in de vorm zet op een plek waar je in de familielijn of of in de lijn van waar je woont of binnen je regio waar de mensen dat deden. En dat, dat pik je dan toch op. Doe je dat eigenlijk zelf ook niet in je werk? Jij bent drempel, hoedster en coats en je helpt mensen om een om een stap te zetten in hun leven. Is dat niet een beetje wat die boom ook doet?

[00:18:17]

Maar dan kan je bij jou terecht en ook woordelijk met iemand praten. En uiteindelijk moet je het zelf doen. Moeten de mensen die bij jou? Zeg ik moet het echt zelf gaan doen. Maar misschien heb ik je wel toch een beetje te praten met een met een menselijke lapjes boom?

[00:18:32]

Ja, nou, dat vind ik wel een heel groot compliment eigenlijk als je als je het me zo betitelt, want ik denk dat je daar ook niet ver naast zit.

[00:18:40]

In het christelijke tijdperk kende heidenen bijzondere kracht toe aan deze plekken. Het christendom heeft die verhalen of toegeëigend, eigent of proberen uit te bannen. Maar nu het christendom of de kerk verdwijnt, blijkt de kracht van die plekken sterk genoeg te zijn en weer opnieuw mensen aan te trekken. Waarvoor ik afscheid nam van Karin, draait ze de rollen een keer om. Ze kijkt me aan en stelt de vraag.

[00:19:05]

Ga jij vanavond nog een mapje aan de boom hangen voor jezelf of voor iemand? Uhm, nou ja, je zegt s nachts denk ik dat ik. Ik heb heel verschillende dingen gelezen. Ja, ik heb ook gelezen. Mensen zeggen juist s morgens vroeg en dat dat je niet gezien mag worden. Euh, dat je je de boom niet de rug toe markeer. Achteruit loop. Ik heb dingen gehoord over spreuken die ik moet zeggen, maar die spreuk is nergens te vinden.

[00:19:30]

En jij zegt Zabel. Ik weet eerlijk gezegd niet wat ik moet doen.

[00:19:34]

Ik vind het heel leuk dat je dat zo zegt, dat ik moet denken aan een van mijn leraren en die zegt als jij gelooft dat het zo is, dan is het zo.

[00:19:49]

En dus besluit ik te doen wat mij het beste lijkt. Want dat ik iets in de boom moet hangen, dat lijkt me duidelijk. Maar dit keer niet op zoek naar een mythisch wezen. We weten precies waar we moeten zijn.

[00:20:04]

Het is koud, de koolmezen zitten in de bomen. Alle bladeren zijn bruin en ik ben voor de verandering een keer s morgens vroeg op stap in plaats van midden in de nacht, zodat ik hier alleen ben. Maar niet in doodsangst, want het is tijd om zelf iets in de boom te gaan hangen. Ik zoek alleen nog een goede plek en ik ticket eigenlijk om in dat kleine boompje is te hangen wat bij de kapel staat. Ik vind wel dat het in die grote oude eik moet.

[00:20:43]

Ik heb een klein stukje van een sjaal afgescheurd van een van een linnen sjaal. Kijk eens, hier hangen paar mondkapjes bij elkaar en in de kapel branden nog wat kaarsjes bij je het beeldje van Sint walg ik nou. Ik heb hier een tak gevonden, laag genoeg. Hier kan ik bij. Ik heb geen idee of daar iets bij moet zeggen, maar. Pfff, euh. Lapjes boom.

[00:21:22]

Nou denk je zoiets in een shhy met Pasen bent van ziekte het Gregoriaanse terrorisme in.

[00:21:44]

Het klinkt is als je luisterde naar verborgen verhalen, een podcast van de ANWB en mijn naam is Pascal van Hulst. Wil je de plek die ik in deze aflevering heb bezocht met eigen ogen bekijken? Dat kan. Kijk op Abebe Pieternel slechts podcast voor meer informatie en kun je zelf een verborgen verhaal dat nodig moet worden uitgezocht. Laat het ons weten! Zorg dat je geen aflevering mist en abonneren je op verborgen verhalen in je favoriete podcast heb.