Happy Scribe Logo

Transcript

Proofread by 0 readers
Proofread
[00:00:04]

Wyobraźmy sobie, że ruszamy wkosmiczną podróż z prędkością światła.

[00:00:09]

W każdej sekundzie pokonujemyaż 300 tysięcy kilometrów.

[00:00:13]

A jednak zanim dotrzemy choćby do

[00:00:15]

najbliższej sąsiedniej gwiazdy,miną ponad cztery lata.

[00:00:20]

Dalsza podróż do granic naszej galaktykito już wyprawa na dziesiątki tysięcy lat,

[00:00:25]

a naprawdę daleki kosmos ciągnie sięjeszcze miliardy lat świetlnych dalej.

[00:00:30]

Taka jest skala odległościwe Wszechświecie.

[00:00:33]

W tym programie pokażemy, jakto możliwe, by ją zmierzyć.

[00:00:37]

Zapraszamy na Astronarium!

[00:01:30]

Na czym polega problem z mierzeniem

[00:01:32]

odległości w kosmosie? Można to zrozumiećpatrząc choćby na gwiazdozbiory.

[00:01:40]

Wydaje się, że poszczególne konstelacje

[00:01:42]

tworzą gwiazdy, które sąpo prostu obok siebie.

[00:01:45]

Prawda jest jednak zupełnie inna. W rzeczywistości jasne gwiazdy mogą się

[00:01:51]

znajdować daleko, a te świecącesłabiej mogą być bardzo blisko.

[00:01:57]

Na niebie będą wyglądać podobnie, choć tak

[00:02:01]

naprawdę mogą je dzielić setkialbo nawet tysiące lat świetlnych.

[00:02:06]

Podobnie jest w przypadku galaktyk i

[00:02:09]

wszystkich innych obiektówwe Wszechświecie.

[00:02:11]

Jak zatem stwierdzić co jest blisko, a codaleko, skoro nie widać tego gołym okiem,

[00:02:17]

a nie możemy przecieżrozciągnąć miary i sprawdzić.

[00:02:21]

Astronomowie zdołali znaleźć jednak coś nakształt kosmicznych linijek i coraz

[00:02:27]

dokładniej mierzą dystansdo różnych obiektów we Wszechświecie.

[00:02:32]

Oto czego możemy siędzięki temu dowiedzieć.

[00:02:41]

- Tranzyt Wenus na tle tarczy Słońca.

[00:02:44]

Jedno z najrzadszych zjawiskw Układzie Słonecznym.

[00:02:47]

Po raz ostatni mogliśmy je podziwiać w

[00:02:49]

2012 roku i nie powtórzysię przez ponad sto lat.

[00:02:54]

Jaki związek ma to jednakz mierzeniem kosmicznych odległości?

[00:02:59]

Odpowiedź na to pytanie zabiera nasna wody XVIII-wiecznych oceanów.

[00:03:04]

Na wyprawę pod dowództwemkapitana Jamesa Cooka

[00:03:08]

. W 1768 roku wyruszyłon w rejs dookoła świata.

[00:03:13]

Celem były właśnieobserwacje tranzytu Wenus.

[00:03:16]

Miały one pozwolić na zmierzenie

[00:03:18]

podstawowej wielkości, jakąposługujemy się w kosmosie.

[00:03:21]

Odległości między Słońcem, aZiemią, zwanej jednostką astronomiczną.

[00:03:28]

- Jednostka astronomiczna, czyli odległość

[00:03:30]

Ziemi od Słońca, jest tą pierwsząpodstawową wielkością astronomiczną

[00:03:35]

do wyznaczania odległościwe Wszechświecie.

[00:03:38]

Przez długie stulecia, a właściwie

[00:03:40]

tysiąclecia, jej pomiar był niemożliwy, ponieważ Słońce jest daleko.

[00:03:46]

W zasadzie wchodził w grę dośćoczywisty pomiar, tak zwanej paralaksy.

[00:03:50]

Jeżeli dwóch obserwatorów patrzy na jakiś

[00:03:53]

odległy przedmiot, to widzi gow dwu różnych kierunkach.

[00:04:00]

Znając odległość między tymi obserwatorami

[00:04:03]

i różnice kątów, możemywyznaczyć odległość.

[00:04:07]

Tylko że w tym przypadku to jest bardzo

[00:04:10]

duża odległość i bardzomała różnica kątowa.

[00:04:13]

Aż do wieku XVIII nie było na to sposobu.

[00:04:18]

Z pomocą przyszły właśnie tranzyty Wenus.

[00:04:25]

Zasada była prosta

[00:04:28]

. Dwaj obserwatorzy w dwu różnychmiejscach na Ziemi

[00:04:32]

widzą zjawisko przejścia nieco inaczej. Wenus przesuwa się

[00:04:38]

przed tarczą Słońca w nieco różnychodległościach od środka tarczy.

[00:04:44]

Różnica jest miarą odległości Wenus.

[00:04:49]

To pokazują te dwie cięciwy.

[00:04:53]

Jak widać, czas przejścia

[00:04:56]

zależy od tego, w którym miejscuto przejście jest dokonywane.

[00:05:02]

Wystarczy zmierzyć jakdługo trwa to zjawisko.

[00:05:06]

Zwykle trwa około 5 godzin.

[00:05:09]

- Pierwsze takie obserwacje podjętopodczas tranzytu Wenus w roku 1761.

[00:05:15]

Wyniki nie były jednakdostatecznie precyzyjne.

[00:05:18]

Na szczęście przejścia Wenuswystępują parami w odstępie 8 lat.

[00:05:23]

To zrodziło pomysł wysłania naukowejwyprawy pod dowództwem Jamesa Cooka -

[00:05:28]

żeglarza, odkrywcy, a także, o czymnie wszyscy wiedzą, astronoma.

[00:05:34]

- Pomysł zorganizowania tej wyprawypochodził od szacownego Royal Society. W

[00:05:41]

roku poprzedzającym, to był chyba luty,

[00:05:44]

wystąpili z petycją do króla Jerzego III. Po pierwsze, o wyrażenie zgody na

[00:05:50]

taką wyprawę, a po drugie, o jej sfinansowanie.

[00:05:54]

Chodziło o niebagatelną na owe czasy sumę,o ile pamiętam, 4000 funtów szterlingów.

[00:06:00]

Punktem docelowym było Tahiti, odkryte trzy lata wcześniej.

[00:06:08]

Chodziło o to, żeby

[00:06:10]

miejsca obserwacji byłyrozrzucone po całej Ziemi.

[00:06:13]

Tahiti znajdowało się właśnie korzystniedaleko na półkuli południowej.

[00:06:19]

Dopłynięto do Tahiti,

[00:06:22]

zbudowano coś w rodzaju obserwatorium,ustawiono instrumenty, sprawdzono.

[00:06:27]

Pogoda dopisała.

[00:06:28]

Pomiary zostały wykonane.

[00:06:30]

Dane pochodzące z kilku miejscobserwacyjnych, m.in. spod koła

[00:06:35]

północnego, z Syberii, jużnie pamiętam, z wielu miejsc.

[00:06:39]

Tym się zajęło wielu, wielu astronomów.

[00:06:43]

Jednym z nich był młody profesor z

[00:06:45]

Uniwersytetu w Oksfordzie, Thomas Hornsby, który opracowawszy te wszystkie

[00:06:51]

dane, uzyskał wynik prawie dokładnie taki,jaki mamy obecnie.

[00:06:59]

Niestety inni astronomowie najwyraźniej

[00:07:03]

nie byli tak sprawni, jak on, uzyskaliwyniki bardzo różne i społeczność

[00:07:10]

astronomiczna uznała, że niestetyproblem nie został jeszcze rozwiązany.

[00:07:16]

W rzeczywistości odległość Ziemi od

[00:07:18]

Słońca, czyli tę jednostkę astronomiczną,udało się precyzyjnie wyznaczyć,

[00:07:22]

zdumiewająco precyzyjnie, z dokładnościądo 30 metrów dopiero w drugiej połowie

[00:07:29]

dwudziestego wieku, korzystając z pomiarówradarowych, pomiarów ruchu sond

[00:07:34]

kosmicznych, wszystkiego tego, co jużbyło do dyspozycji w dwudziestym wieku.

[00:07:38]

- Współczesne pomiary pokazały, że

[00:07:41]

odległość między Słońcem, a Ziemią, wynosiniespełna 150 milionów kilometrów.

[00:07:46]

Wedle ziemskich miar wydaje się to dużo

[00:07:49]

, ale w kosmicznej skali to tak jak byśmyniemal w ogóle nie ruszyli się z miejsca.

[00:07:54]

Okazuje się jednak, że ta sama sztuczka z

[00:07:57]

pomiarem paralaksy, która posłużyłakapitanowi Cookowi ponad 200 lat temu,

[00:08:01]

może się przydać także dzisiaj. Ito na znacznie większą odległość.

[00:08:11]

W 2013 roku Europejska Agencja Kosmicznaumieściła na orbicie satelitę Gaia.

[00:08:17]

To wyjątkowy rodzaj kosmicznego teleskopu,

[00:08:20]

którego podstawowym zadaniem jestmierzenie odległości do gwiazd.

[00:08:24]

Gaia potrafi określić ich położenie z

[00:08:26]

dokładnością, o jakiej astronomowiemogli dotąd co najwyżej pomarzyć.

[00:08:39]

Dr hab. Łukasz Wyrzykowski wchodzi w składmiędzynarodowego zespołu zajmującego się

[00:08:44]

analizą danych nadsyłanychprzez satelitę Gaia.

[00:08:47]

Wyjaśni w jaki sposób może nam ona

[00:08:49]

powiedzieć, jak daleko znajdują sięposzczególne gwiazdy widoczne na niebie.

[00:08:55]

- Gaia posiada dwa teleskopy, którepatrzą w dwóch różnych kierunkach.

[00:08:59]

Obserwacje z tych teleskopów są zbierane wśrodku i następnie

[00:09:03]

ich obrazy z obu teleskopów są zbierane nagigapikselowej kamerze.

[00:09:08]

To jest chyba największa kamera,jaka lata w kosmosie w tej chwili.

[00:09:13]

Jednocześnie obserwuje ztych dwóch teleskopów.

[00:09:15]

Dzięki temu jest w stanie pomiaryodległości, tak naprawdę pomiary kątowe

[00:09:20]

pozycji gwiazd, zmierzyćbardzo, bardzo dokładnie.

[00:09:23]

Jest taka analogia, żegdyby umieścić monetę jednoeurową na

[00:09:27]

Księżycu, Gaia byłaby w staniezmierzyć rozmiar tej monety.

[00:09:31]

Gaia wykorzystuje bardzo prosty koncept.

[00:09:35]

Posiada dwa teleskopy, dzięki temuobserwuje w dwóch miejscach jednocześnie.

[00:09:40]

Dzięki temu jest w stanie mierzyć bardzosubtelne różnice w przesunięciach gwiazd.

[00:09:45]

I właśnie te przesunięciagwiazd mówią nam o odległości.

[00:09:48]

Im obiekt jest dalej od nas,tym on się porusza wolniej

[00:09:53]

, ponieważ my, Gaia Ziemia i Gaiakrąży z Ziemią wokół Słońca.

[00:10:00]

Gaia zmienia kąt patrzeniana daną gwiazdę.

[00:10:03]

Jest to zjawisko paralaksy, którewykorzystujemy nawet nie wiedząc o tym.

[00:10:08]

Mamy dwoje oczu.

[00:10:10]

Dlatego mamy dwoje oczu, żeby mierzyć odległości.

[00:10:13]

Polega to na tym, że Gaia wraz z Ziemiąkrąży po orbicie wokół Słońca.

[00:10:19]

Tu jest Słońce, tu jest orbita wtakim rzucie. Tu jest orbita Ziemi.

[00:10:24]

Powiedzmy znajduje się tutaj Ziemia.

[00:10:26]

Gaia znajduje się troszeczkę za Ziemią

[00:10:30]

i wraz z Ziemią krążysobie wokół Słońca w taki sposób.

[00:10:34]

Gdy mamy tutaj jakąś gwiazdę

[00:10:38]

, obserwujemy ją w tym momencie roku,więc patrzymy na nią pod tym kątem

[00:10:44]

i rejestrujemy pozycję tej gwiazdywzględem gwiazd, które są dużo dalej.

[00:10:49]

Tzw.

[00:10:49]

sfera gwiazd stałych Kopernikato nie był taki zły koncept.

[00:10:53]

Oczywiście tak to nie jest, ale można

[00:10:54]

przyjąć, że część gwiazd, które są bardzodaleko, służą nam za układ odniesienia.

[00:10:58]

Więc ta gwiazda

[00:11:00]

znajduje się w tym miejscu, gdyobserwujemy ją z tego miejsca na orbicie.

[00:11:05]

Pół roku później

[00:11:06]

Ziemia i Gaia znajdują siępo drugiej stronie orbity

[00:11:10]

, dwie jednostki astronomiczne dalej. Ta odległość to jest 1 au.

[00:11:15]

Gdy Gaia stąd obserwuje tą samą gwiazdę

[00:11:19]

, widzi ją troszeczkę w innym miejscu.

[00:11:21]

Na tle znowuż tej strefy gwiazd stałych.

[00:11:25]

Jedyne co Gaia musi w tej chwili zrobić,

[00:11:28]

mając dwa takie pomiary, to jest minimalnie, zmierzyć

[00:11:32]

ten kąt. Ten kąt nazywasię właśnie kątem paralaksy.

[00:11:35]

Prosta geometria pokazuje, że ten kątprzekłada się dokładnie na odległość

[00:11:40]

, w jakiej ta gwiazda się znajduje.

[00:11:43]

Po co nam to wszystko?

[00:11:45]

Wiemy dużo niby o astronomii, wiemyo innych galaktykach, o Wszechświecie.

[00:11:49]

Nie znamy naszej własnej galaktyki, niewiemy, jak ona jest zbudowana. Nie wiemy

[00:11:53]

dokładnie w jakiej odległościznajdują się gwiazdy.

[00:11:55]

Wydawałoby się, że jestto taka oczywista rzecz.

[00:11:58]

To jest informacja, która brakujenam, a ma poważne konsekwencje.

[00:12:02]

Nie wiemy w jakiej odległości jest

[00:12:03]

gwiazda - nie wiemy taknaprawdę jak jasno ona świeci.

[00:12:06]

Więc nie wiemy z czego ona jest zbudowana,

[00:12:08]

nie wiemy jak zinterpretować ilośćświatła, która od niej dociera.

[00:12:12]

Dzięki temu, właśnie dzięki pomierzeniuodległości do gwiazd, będziemy w stanie

[00:12:16]

narysować sobie mapę, trójwymiarowąmapę całej galaktyki.

[00:12:20]

Gdzie są ramiona spiralne, gdzie znajdujesię zrobienie centralnej galaktyki.

[00:12:23]

Tą całą mapę miliarda gwiazd Gaia uzyska

[00:12:27]

już w skali powiedzmypięciu lat od dzisiaj.

[00:12:29]

- Gaia mierzy dystans dzielącynas od innych gwiazd.

[00:12:33]

Nadal pozostajemy tu jednakw obrębie naszej galaktyki.

[00:12:37]

Dopiero wyjście poza Drogę Mleczną otwieranam spektrum kosmologicznych odległości

[00:12:42]

liczonych w milionach, a nawetmiliardach lat świetlnych.

[00:12:46]

To wymaga jednak zupełnieinnego podejścia.

[00:12:58]

Pustynia Atakama w Chile to jedno z

[00:13:01]

najlepszych na świecie miejscdo astronomicznych obserwacji.

[00:13:05]

Znajdziemy tu największe obserwatoriai najnowocześniejsze teleskopy.

[00:13:09]

To też jedyne miejsce na świecie, gdzie

[00:13:11]

rośnie pewne specyficznedrzewo: araukaria.

[00:13:15]

I właśnie taką nazwę otrzymałmiędzynarodowy projekt naukowy zajmujący

[00:13:20]

się mierzeniem odległoścido innych galaktyk.

[00:13:24]

Zespół projektu Araucaria to w większości

[00:13:27]

polscy astronomowie oraz doktoranciz Uniwersytetu Warszawskiego.

[00:13:32]

Ich pracom przewodzi prof.

[00:13:34]

Grzegorz Pietrzyński.

[00:13:36]

Arkadia wykorzystuje największe teleskopy

[00:13:39]

na świecie, m.in. te z EuropejskiegoObserwatorium Południowego.

[00:13:43]

To nie przypadek.

[00:13:45]

Na nocnym niebie nad półkulą południowąkrólują bowiem Obłoki Magellana, dwie

[00:13:50]

sąsiednie galaktyki, mniejsze towarzyszkinaszej Drogi Mlecznej

[00:13:55]

. Znajdują się na tyle blisko, żesą doskonale widoczne gołym okiem.

[00:13:59]

Astronomowie z projektu Araucariawykorzystują pomiary odległości do Obłoków

[00:14:04]

Magellana, by stworzyćkolejną kosmiczną linijkę.

[00:14:10]

- Problem, przed którym stoimy,

[00:14:13]

jest tego rodzaju, że wyobraźmysobie, że mamy linijkę, albo miarkę.

[00:14:18]

I ta marka jest grubości ludzkiego włosa.

[00:14:21]

Taką mamy miarkę.

[00:14:22]

I chcemy zmierzyć odległość pomiędzyjakimś punktem tu w Warszawie, a np.

[00:14:27]

punktem w Gdańsku.

[00:14:29]

Używając tylko tej miarki.

[00:14:31]

To jest cała nasza miarka.Jak to zrobić?

[00:14:33]

Oczywiście problem, przedktórym stoimy, jest poważny.

[00:14:36]

Astronomowie stoją przed problemem,który jest dużo trudniejszy.

[00:14:41]

I teraz jaki trik tu wymyślić?

[00:14:43]

Trik polega na tym, żeby używając tej

[00:14:45]

malutkiej marki, grubości ludzkiego włosapowiedzmy, wykalibrować

[00:14:50]

większą miarkę. To znaczy, odłożyć ileśrazy tą grubość włosa i zmierzyć np.

[00:14:55]

taką miarkę, jak ta.

[00:14:57]

Używając tej miarki, odkładając znowuż ją ileś tam razy,

[00:15:02]

tworzymy jeszcze większą markę i używamyjej znowu do zmierzenia odległości.

[00:15:07]

W ten sposób poradzilibyśmy sobieze zmierzeniem odległości np.

[00:15:10]

do Gdańska.

[00:15:11]

W przypadku jednak odległości we

[00:15:13]

Wszechświecie potrzebujemy tych krokówwięcej i projekt Araucaria zajmuje się

[00:15:19]

zmierzeniem, czy wykalibrowaniem jednego z tych kroków.

[00:15:23]

To jest wykalibrowanie dokładnieodległości do pobliskich galaktyk.

[00:15:27]

Najważniejszą metodą, którą używamy, którapozwala nam na uzyskanie największej

[00:15:31]

dokładności, tota metoda jest oparta o tzw.

[00:15:34]

gwiazdy zaćmieniowe, czyli gwiazdy zmienne

[00:15:38]

tak naprawę. Co jest ich zaletą?

[00:15:39]

Otóż, gwiazdy zaćmieniowe to tak naprawdęsą dwie gwiazdy, które obracają się wokół

[00:15:45]

wspólnego środka masy i od czasu do czasujedna zakrywa drugą.

[00:15:50]

My to widzimy jako tak zwanezaćmienie, tak jak jest zaćmienie np.

[00:15:54]

Słońca.Otóż, jeżeli obserwujemy te

[00:15:58]

gwiazdy w odległych galaktykach, za pomocąnajwiększych teleskopów, jakie posiadamy,

[00:16:03]

potrafimy dokładnie zmierzyćrozmiary tych gwiazd.

[00:16:07]

I wykorzystując pewne właściwości

[00:16:11]

tych gwiazd, możemy obliczyćile one wysyłają energii.

[00:16:16]

Na czym polega trik?

[00:16:17]

Jeżeli już obliczymy ile energii wysyłająi porównamy z energią, która dociera do

[00:16:21]

nas tu na Ziemi, to używając pewnego bardzo prostego

[00:16:26]

skalowania międzyodległością, a ilością energii, którą

[00:16:30]

obserwujemy, możemy obliczyćjak daleko one są.

[00:16:33]

To jest prosta geometria.

[00:16:34]

To znaczy, że jak jakiś obiekt jest dwa

[00:16:37]

razy dalej od nas, to dociera donas cztery razy mniej energii.

[00:16:41]

Jak jest 5 razy dalej -25 razy mniej energii.

[00:16:45]

Czyli tak jakby z kwadratem się zmienia. I to jest cały trik.

[00:16:48]

Czyli obliczany energię, którą wysyła taka

[00:16:51]

gwiazda zaćmieniowai porównujemy z tym, co obserwujemy.

[00:16:55]

W ten sposób w jednym kroku potrafimyzmierzyć z dużą precyzją odległość do

[00:17:02]

danej galaktyki, bo wybieramy sobiegwiazdę, która leży w danej galaktyce.

[00:17:07]

- Ta technika wymaga jednak zmierzenia

[00:17:09]

wzajemnej prędkości okrążających sięgwiazd, położonych w innej galaktyce.

[00:17:14]

Do tego potrzebne są największe teleskopy

[00:17:17]

i najlepsze spektrografy,takie jak, należący do ESO, HARPS.

[00:17:24]

Naukowcom z projektu Araucaria udało się wten sposób zmierzyć odległość do Wielkiego

[00:17:28]

Obłoku Magellana z niespotykanąwcześniej dokładnością.

[00:17:32]

Dziś wiemy, że dzielą nas od niego blisko

[00:17:35]

163 tysiące lat świetlnych, a wartość tęznamy z dokładnością do dwóch procent.

[00:17:42]

To zaś może mieć znaczenie nie tylko dlatopografii najbliższej okolicy Drogi

[00:17:46]

Mlecznej, ale także dla naszejwiedzy o całym Wszechświecie.

[00:17:52]

- Głównym celem naszego projektu jest

[00:17:54]

pomiar stałej Hubble'az bardzo dobrą dokładnością.

[00:17:58]

Chcielibyśmy to zrobić zdokładnością do jednego procenta.

[00:18:01]

- Stałej Hubble'a, czyli czego właściwie?

[00:18:03]

- Stała Hubble'a opisujetempo ekspansji Wszechświata.

[00:18:07]

Czyli chcielibyśmy, Innymi słowy,zmierzyć cały Wszechświat.

[00:18:10]

- No dobrze, ale jak mogą nam w tym pomócpomiary odległości do

[00:18:15]

, bądź co bądź, najbliższych namgalaktyk, czyli do Obłoków Magellana?

[00:18:19]

- Okazuje się, że w astronomii nie mamy

[00:18:21]

jednej metody, która pozwoliłabynam mierzyć odległości

[00:18:25]

na wszystkich możliwychskalach we Wszechświecie.

[00:18:29]

Musimy używać różnych metod.

[00:18:30]

Czyli rozpoczynamy budowę naszejkosmicznej drabiny odległości od szczebli

[00:18:37]

. Dolne szczeble to są odległoścido pobliskich galaktyk.

[00:18:39]

Potem możemy kalibrować inne metody, którepozwalają nam

[00:18:43]

na pomiary odległości do dalszych obiektówi w ten sposób mierzmy nasz Wszechświat.

[00:18:49]

My wykonujemy pomiary do pobliskich

[00:18:51]

galaktyk, bo okazuje się, że w całejprocedurze pomiaru odległości we

[00:18:56]

Wszechświecie, czykalibracji stałej Hubble'a,

[00:18:59]

największy błąd właśnie pochodzi

[00:19:03]

od pomiaru odległości donajbliższych galaktyk paradoksalnie.

[00:19:07]

To jest najtrudniejsze zadanie.

[00:19:09]

Okazuje się, że dużo łatwiej mierzyć

[00:19:10]

odległości do dalekich obiektów, natomiastdo pobliskich galaktyk mamy wielkie

[00:19:15]

kłopoty, żeby zmierzyć odległości zdokładnością lepszą niż kilka procent.

[00:19:19]

Kolejnym szczeblem tzw.

[00:19:21]

drabiny odległości we Wszechświeciesą gwiazdy supernowe typu Ia.

[00:19:26]

Wybuchają rzadko, ale są tak jasne, że

[00:19:29]

widać je nawet znajodleglejszych galaktyk.

[00:19:32]

Żeby móc określić ich odległość, trzeba

[00:19:34]

jednak bardzo dokładnieznać energię wybuchu.

[00:19:37]

I tu właśnie jest potrzebna, uzyskana

[00:19:39]

niezależnie, precyzyjna odległość doprzynajmniej najbliższych z nich.

[00:19:53]

- Obecnie astronomowieuważają, że wkład np.

[00:19:56]

do całego błędu wyznaczenia stałejHubble'a, który pochodzi od pomiaru

[00:20:00]

odległości za pomocą supernowych,wynosi tylko pół procent.

[00:20:03]

Cały pozostały błąd, obecnie stałąHubble'a wyznaczony z dokładnością około 5

[00:20:07]

procent, pochodzi właśnie od pomiaruodległości do pobliskich galaktyk.

[00:20:12]

I gdy chcemy poprawić

[00:20:15]

dokładność wyznaczenia stałej Hubble'a,

[00:20:17]

musimy poprawić przede wszystkimdokładność pomiarów do pobliskich

[00:20:21]

galaktyk. I to jest głównycel naszego projektu.

[00:20:23]

- Czego możemy się dowiedzieć dzięki temu,

[00:20:26]

że zmierzymy skalę Wszechświatai poznamy jego wielkość?

[00:20:31]

- Stała Hubble'a jest bardzo ważna nietylko ze względu na skalę Wszechświata.

[00:20:35]

Ona występuje w równaniustanu Wszechświata.

[00:20:39]

Czyli innymi słowy, gdybyśmy chcielipoznać losy Wszechświata, jego przeszłość,

[00:20:44]

przyszłość, musimy znać bardzodokładnie stałą Hubble'a.

[00:20:48]

Stała Hubble'a

[00:20:50]

informuje nas również ofizyce Wszechświata.

[00:20:53]

Na przykład zagadkowa ciemna energia

[00:20:55]

wpływa bardzo istotnie nawartość stałej Hubble'a.

[00:20:59]

Czyli pomiary dokładne pomiary stałejHubble'a są jedną z metod badania

[00:21:05]

istoty ciemnej energii.

[00:21:09]

Dodatkowo również odległości we

[00:21:11]

Wszechświecie są niezmiernieistotne, żeby poznać

[00:21:15]

naturę niektórych obiektów.Na przykład

[00:21:18]

w latach dwudziestych ubiegłego wieku nie

[00:21:20]

wiedzieliśmy czym są galaktyki, dopókinie zmierzono do nich odległości.

[00:21:25]

Na niebie mamy projekcje różnych obiektówi bez znajomości odległości nie wiemy ile

[00:21:29]

one wyświecają energii,a co za tym idzie, nie wiemy jakiego

[00:21:32]

rodzaju są te obiekty. Więc odległośćjest to dużo więcej niż tylko znajomość

[00:21:39]

pewnej liczby, ona mówi nam o naturze

[00:21:42]

różnych obiektów we Wszechświeciei całego Wszechświata.

[00:21:51]

- Mierząc odległość do różnych obiektów

[00:21:53]

, astronomowie ciągle trafiająna kolejne kosmiczne tajemnice.

[00:21:57]

To właśnie w ten sposób dowiedzieliśmy się

[00:21:59]

choćby, że Wszechświatcały czas się rozszerza.

[00:22:02]

Co więcej, tempo tej kosmicznej ekspansjirośnie i nie wiemy do końca dlaczego.

[00:22:09]

Ale to już temat na zupełnieosobny odcinek Astronarium.

[00:22:12]

Na dziś dziękuję za uwagę.

[00:22:14]

Zachęcam do dyskusji w interneciei do zobaczenia następnym razem.